QĐND - Ngân hàng Thế giới (WB) cho biết, Nhật Bản có thể phải mất tới 5 năm để hồi phục sau thảm họa thiên tai động đất và sóng thần, đồng thời sẽ phải cần đến 120 tới 235 tỷ USD để thực hiện công cuộc tái thiết. Tốc độ tăng trưởng kinh tế của Nhật riêng trong năm nay cũng sẽ giảm 0,5%. Ngoài ra, phí tổn để phục hồi cũng sẽ chiếm phần lớn trong ngân sách quốc gia năm tới.
Nhật Bản vốn nổi tiếng về việc người dân làm việc tận tâm, hiệu quả và đạt năng suất cao, đồng thời là quốc gia có một hệ thống và cơ cấu rất đáng tin cậy. Tuy vậy, dù trận thiên tai dữ dội nhất kể từ hàng chục năm qua đã xảy ra hơn nửa tháng nhưng cho tới nay nhiều nạn nhân vẫn chưa nhận được đồ cứu trợ. Tại những vùng bị thiên tai tàn phá, người dân vẫn thiếu thực phẩm, xăng dầu và hàng trăm ngàn người vẫn còn phải trú ngụ trong những trung tâm tạm cư và không được chăm sóc thích đáng. Như vậy, phải chăng “hệ thống” của nước này đã không còn hữu hiệu nữa?
Xã hội Nhật sẽ có nhiều thay đổi sau thảm họa. Ảnh: eslteacherboard
So với những thiệt hại về mặt vật chất, tác động của trận động đất và sóng thần vừa qua về mặt xã hội khó lượng định hơn. Bác sĩ U-sui Tô-mô-mi-chi, nhân viên y tế tại một bệnh viện ở thị trấn duyên hải Ri-ku-den-ta-ka-ta, nơi bị động đất và sóng thần tàn phá nặng nề, cho biết, chắc chắn số người bị ảnh hưởng trầm trọng về mặt tâm lý sẽ gia tăng. Ông nói: "Họ đã mất nhà cửa và cả những người thân. Họ sẽ tự hỏi: Làm sao tôi có thể tiếp tục sống? Sống vì cái gì?”.
Bà Ri-ki Cơ-ten, Giáo sư môn Lịch sử Chính trị hiện đại Nhật Bản, cho hay: “Nhiều người Nhật sẽ cảm thấy khó tìm được lời giải đáp cho câu hỏi: Tại sao xã hội Nhật vốn là một xã hội hiện đại của thế kỷ 21, tối tân nhất về mọi phương diện và là một nước giàu mạnh, nay bỗng nhiên mọi sự đều tiêu tan? Giai đoạn này sẽ thật sự là một cuộc trắc nghiệm thử thách nghị lực của nhiều người Nhật chẳng may lâm vào đại họa này”.
Tuy nhiên, giai đoạn này không chỉ là một cuộc thử thách cho các cá nhân mà còn có thể ảnh hưởng đến những thay đổi rộng lớn hơn vốn vẫn đang định hình xã hội Nhật Bản. Bà Cơ-ten cho biết, các thành quả kinh tế mà Nhật Bản đạt được đã kéo dài một cách đều đặn từ 20 năm qua và sự phân chia xã hội đã thật sự hiển hiện rõ nét kể từ thập niên 1990. Một phần quan trọng của tiến trình phân chia đó là sự xuất hiện của hai phong trào tương phản nhau: “Communitarianism” và “Hikikomori”.
Những người theo “Communitarianism” nhấn mạnh tới nhu cầu phải tạo được sự quân bình giữa nghĩa vụ và quyền lợi của cá nhân với cộng đồng. Họ cho rằng, từng công dân trong xã hội đã được định hình bởi nền văn hóa và giá trị của cộng đồng mà họ đang sống. Trong khi đó, những người theo “Hikikomori” chủ trương tự tách rời hoàn toàn khỏi xã hội.
Giáo sư Cơ-ten cho rằng, cả hai phong trào đều cho thấy một điều: Đó là sự mất niềm tin vào những định chế cốt lõi mà từ trước tới giờ vẫn giúp Nhật Bản trở thành một quốc gia thịnh vượng. Đây cũng chính là những định chế khiến cả thế giới nể phục và kính trọng Nhật Bản.
Một biểu hiện khác cho thấy rõ, xã hội Nhật Bản đã thay đổi là việc người dân nước này đã không bỏ phiếu bầu cho Đảng Dân chủ tự do và do vậy, đảng này đã thất cử sau gần 50 năm cầm quyền. Theo Giáo sư Cơ-ten, cuộc khủng hoảng tại nhà máy điện nguyên tử Fukushima là một ví dụ cho thấy rõ cuộc đấu tranh của Thủ tướng Na-ô-tô Can chống lại phe thủ cựu. Đây là cuộc đấu tranh liên quan tới sự việc diễn ra bên trong công ty điện lực Nhật Bản, tức công ty từ trước đến nay vẫn mang nhiều tiếng xấu là thường tìm cách che giấu công luận.
Ngọc Lan (Theo ABC)
Bookmarks