Giáo sư Hiroki.

Nguyên là Chủ tịch Viện Nghiên cứu kinh tế VN tại Nhật Bản, Giáo sư Hiroki đã từng tham gia cố vấn cho Tổng Bí thư Nguyễn Văn Linh về "Những việc cần làm ngay" khi VN mới mở cửa hội nhập.

Viện Nghiên cứu kinh tế VN của ông tại Nhật hiện có 650 doanh nghiệp thành viên, với nhiều tập đoàn danh tiếng như Honda, Toyota, Shiseido...

5 năm và 7 ngày

Giáo sư Hiroki vóc người nhỏ, gây ấn tượng với đôi mắt sắc và phong cách hóm hỉnh. Thật khó có thể đoán ông đã ở tuổi ngoại 80.

"Các bạn hãy gọi tôi bằng tên VN là Nguyễn Văn Song, cho thân mật, gần gũi" - ông Hiroki So (ảnh) cười, tự giới thiệu. Ông tỏ ra rất tự hào về cái tên VN của mình. "Tổng Bí thư Nguyễn Văn Linh nhận tôi làm anh em kết nghĩa và đặt cho cái tên Nguyễn Văn Song, vì tên gốc Hàn của tôi là Song Chun mà" - ông kể.

Ông Hiroki đến VN lần đầu năm 1989, khi đã là một giáo sư kinh tế nổi tiếng với hơn 300 đầu sách được xuất bản tại Nhật và Hàn Quốc. Cũng thời gian này, ông được Tổng Bí thư Nguyễn Văn Linh mời đến tham vấn về đường lối phát triển kinh tế cho VN.

"Thời kỳ chiến tranh, NB và Hàn Quốc đều từng đem quân sang VN mà tôi là người Nhật gốc Hàn. Vì vậy, tôi luôn cảm thấy có lỗi với VN" - ông Hiroki kể.

Khi mới gặp Tổng Bí thư Nguyễn Văn Linh, ông Hiroki cúi gập người và xin lỗi. Nhưng nhà lãnh đạo VN lập tức đứng lên, nắm tay ông và nói: "VN không có thời gian nhìn về quá khứ mà đang mang hy vọng về tương lai. VN có rất nhiều việc cần phải làm. Hãy giúp đỡ chúng tôi".

Sau đó, Tổng Bí thư Nguyễn Văn Linh dành suốt một tuần để trao đổi với Giáo sư Hiroki về các chính sách kinh tế cấp thiết trước mắt.

Danh sách "Những việc cần làm ngay" mà ông Hiroki tư vấn bao gồm: Xây quốc lộ để thông thương hàng hoá từ Bắc vào Nam; thành lập cơ chế "một cửa" để quản lý đất đai; nâng cao nguồn nhân lực đáp ứng nhu cầu hội nhập...

Theo Giáo sư Hiroki, để thực hiện chính sách đổi mới, VN phải làm từng bước và kiên trì. Không thể mở cửa ngay lập tức bởi nó sẽ gây xáo trộn nền kinh tế.

Trả lời câu hỏi: "Dựa vào đâu mà ông đưa ra những tư vấn đó, khi mà năm 1989 ông mới đến VN lần đầu tiên?" - Giáo sư Hiroki cười, lấy tay chỉ vào đầu và tim mình: "Tôi đã nghiên cứu về VN từ 5 năm trước đó, bởi tôi biết chắc chắn một ngày nào đó kiến thức của mình sẽ được dùng đến".

Theo ông Hiroki, ở Thư viện quốc tế tại Tokyo có rất nhiều sách viết về Chủ tịch Hồ Chí Minh, đặc biệt là thời gian Người sống và làm việc tại Pháp, Mỹ.

"Nhà lãnh đạo VN đã đến những đất nước thống trị mình để học hỏi, điều đó chứng tỏ khao khát hội nhập của dân tộc VN. Đó là động lực khiến tôi nghiên cứu về VN" - ông lý giải thêm.

Muốn thành công ở VN, phải hiểu văn hoá VN

Cuộc nói chuyện 7 ngày với Tổng Bí thư Nguyễn Văn Linh đã gây ấn tượng sâu sắc với Giáo sư Hiroki. Kể từ đó, năm nào ông cũng sang VN ít nhất một lần, bất kể nhiều lần ông phải vào nằm viện do bị... muỗi đốt. Sau đó, rất nhiều doanh nghiệp NB muốn đến VN đã tìm đến ông để xin lời khuyên.

"Tôi luôn dặn các nhà đầu tư NB trước khi tìm kiếm lợi nhuận, cần phải hiểu về truyền thống và văn hoá của người VN. Điều đó quan trọng hơn đồng vốn họ đổ vào, bởi người VN rất trọng tình nghĩa" - Giáo sư Hiroki nói.

Theo Giáo sư Hiroki, VN hiện đang quá chú trọng đến việc phát triển các mũi nhọn kinh tế mà "bỏ rơi" khoa học kỹ thuật - lĩnh vực quan trọng để có được sự phát triển bền vững.

"VN nên xem xét kinh nghiệm phát triển của Trung Quốc, cần đầu tư có trọng điểm và phải xây dựng được những đặc khu kinh tế - nơi 100% hàng hoá sản xuất ra để phục vụ xuất khẩu" - ông nhấn mạnh.

Phương Thuỷ
NLĐ