Ethoxyquin được dùng phổ biến trong thức ăn cho tôm. Giới khoa học khẳng định chất này không có hại cho sức khỏe con người, thế nhưng Nhật Bản lại “vịn” vào đó để thực hiện kiểm tra, kiểm soát tôm nhập khẩu từ Việt Nam.
Ethoxyquin là chất chống ôxy hóa, dùng rất phổ biến trong thức ăn cho tôm. Nhiều nước có thế mạnh về nuôi trồng thủy sản nói chung, trong đó có cả Nhật Bản vẫn sử dụng ethoxyquin trong thức ăn thủy sản và cả nuôi tôm.
Theo các chuyên gia, trong thức ăn chăn nuôi, hàm lượng chất béo cao, thành phần chất béo lại chứa nhiều axít béo không no, nên trong quá trình chế biến và bảo quản rất dễ bị ôxy hóa. Và nếu bị ôxy hóa sẽ bị hôi dầu và mất đi các axit béo quan trọng, giá trị dinh dưỡng cũng giảm đi khi các vitamin tan trong dầu như A, D, E và carotenoids bị phá hủy. Vì thế, khi sản xuất thức ăn chăn nuôi, các doanh nghiệp phải sử dụng ethoxyquin để chống ôxy hóa. Hơn nữa, trong nông nghiệp, ethoxyquin cũng được sử dụng khá rộng rãi với một tiêu chuẩn nhất định chứ không hoàn toàn bị cấm. Hiện cũng chưa có nghiên cứu chính thức nào cho thấy ethoxyquin tác hại tới sức khỏe con người và quá trình sử dụng, nhiều nước có quy định hàm lượng ethoxyquin trong thực phẩm với mức khác nhau.
Thế nhưng theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), vào ngày 11/07/2012, lô tôm nhập khẩu vào Nhật Bản của Công ty CP Chế biến Thủy sản Út Xi (tỉnh Sóc Trăng) bị phát hiện có dư lượng ethoxyquin và ngay lập tức, phía Nhật Bản đã áp dụng kiểm tra 100% lô tôm nhập khẩu từ công ty này. Bên cạnh việc kiểm soát lô hàng của Công ty nói trên, Nhật Bản cũng duy trì kiểm soát 30% lô tôm từ các doanh nghiệp Việt Nam khác.
Thông tin nói trên cũng được xác nhận bởi ông Nguyễn Như Tiệp - Cục Quản lý Chất lượng Nông Lâm sản và Thủy sản (NAFIDAD), Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn.
Mặt hàng tôm xuất khẩu vào Nhật Bản gặp khó khăn vì quy định về ethoxyquin. Ảnh: N.N
Theo ông Tiệp, Ủy ban An toàn thực phẩm Nhật Bản và Hiệp hội các doanh nghiệp nhập khẩu tôm của Nhật Bản đã thông báo chính thức với NAFIQAD về việc Bộ Y tế Nhật Bản quyết định dừng kiểm soát dư lượng ethoxyquin với tần suất 30% của tôm Việt Nam xuất khẩu sang nước này.
Ông Trần Thiện Hải - Chủ tịch VASEP, cho rằng nếu phía Nhật Bản tiếp tục phát hiện có ethoxyquin trong sản phẩm tôm xuất khẩu của doanh nghiệp Việt Nam, ngay lập tức sản phẩm của doanh nghiệp đó sẽ bị kiểm soát 100%. Đặc biệt, phía Nhật Bản sẽ coi đó là điều kiện đủ để tiến hành kiểm soát trên diện rộng với 100% lô hàng tôm của Việt Nam xuất khẩu vào thị trường Nhật Bản. Đó là hành động gây khó dễ cho xuất khẩu tôm của Việt Nam và đang tạo sự bất bình cho người nuôi và doanh nghiệp ngành tôm Việt Nam.
Theo NAFIDAD, trong 2 năm gần đây, tôm nhập khẩu từ Việt Nam bị cơ quan thẩm quyền Nhật Bản tăng cường kiểm tra, kiểm soát dư lượng các loại hóa chất kháng sinh. Cụ thể, vào năm 2010, Nhật Bản tăng cường kiểm soát Trifluralin và năm 2011 là kiểm tra Enrofloxacin trong tôm Việt Nam với mức dư lượng cho phép thấp hơn 10 lần so với EU. Điều đó đã gây ra nhiều khó khăn, thiệt hại cho các doanh nghiệp xuất khẩu tôm Việt Nam trong 2 năm qua.
Đến giữa tháng 5/2012, Nhật Bản lại quyết định kiểm tra 30% các lô tôm nhập khẩu từ Việt Nam đối với chỉ tiêu ethoxyquin với mức giới hạn cho phép là 0,01ppm (10ppb), nhưng lại không áp dụng kiểm tra đối với các nước xuất khẩu tôm khác vào thị trường này như Thái Lan, Indonesia… Việc Nhật Bản áp mức kiểm ethoxyquin trong thành phẩm tôm ở mức 10 ppb hoàn toàn không dựa vào quy định hay dữ liệu nào của Nhật Bản. Trong khi đó, tại Nhật Bản và các nước phát triển khác, Ethoxyquin được sử dụng trong bột cá với mức cho phép từ 75 đến 150ppm.
Ông Trương Đình Hòe - Tổng Thư ký VASEP, cho biết nếu ngay lập tức mà đảm bảo các lô tôm xuất khẩu sang Nhật Bản đều có hàm lượng ethoxyquin trong tôm không quá 0,01 ppm là điều vô cùng khó. Nếu tiêu chuẩn nói trên của Nhật Bản được áp dụng, sẽ rất ít sản phẩm tôm Việt Nam vào được thị trường Nhật Bản.
Ông Liou Hai Hua - Giám đốc bộ phận thủy sản, Công ty TNHH Uni-President Việt Nam, cho rằng sự tác động bởi quy định của Nhật Bản về ethoxyquin sẽ không nhỏ với cả người nuôi, nhà sản xuất thức ăn thủy sản và các doanh nghiệp chế biến xuất khẩu tôm ở Việt Nam.
“Để có thể hạn chế tác động ngay từ đầu, theo tôi, trước mắt cơ quan quản lý nhà nước phải làm việc với Nhật Bản, làm giảm mức áp đặt để có lợi cho thủy sản Việt Nam. Vì thực tế ethoxyquin không ảnh hưởng tới sức khỏe con người, nhiều nước vẫn cho phép sử dụng thì không có lý do gì Nhật Bản lại chỉ áp dụng đối với sản phẩm tôm của Việt Nam. Do vậy, bằng quan hệ hợp tác lâu dài, chúng ta phải có đàm phán để ngành thủy sản Việt Nam có thể “rộng cửa” trong thời gian tới", ông Liou Hai Hua nói thêm.
Mặt khác, nếu việc hạn chế này bắt buộc phải thực hiện, thì các doanh nghiệp Việt Nam sẽ rơi vào tình trạng rất khó khăn về cả thời gian và kinh phí, đặc biệt trong bối cảnh nguồn vốn bị thắt chặt và thị trường bị sút giảm như hiện nay. Bởi trong những năm qua, các chất bị Nhật Bản cảnh báo như Trifluralin, Enrofloxacin... đã khiến doanh nghiệp phải chi ra một khoản không nhỏ, trung bình từ vài trăm nghìn đến hàng triệu USD cho công tác kiểm định chất lượng.
Hơn nữa, doanh nghiệp cũng sẽ lại mất khoảng thời gian tương đối dài để kiểm tra và đợi kết quả. Nếu tình trạng đó kéo dài, rất có khả năng sản phẩm tôm của Việt Nam sẽ bị liệt vào danh sách rủi ro đối với các nhà nhập khẩu. Điều này sẽ khiến lợi thế cạnh tranh của tôm Việt Nam suy giảm.
Để bảo vệ uy tín sản phẩm tôm Việt Nam trên thị trường Nhật Bản và tránh gây thiệt hại cho các doanh nghiệp xuất khẩu tôm, mới đây VASEP đã có văn bản kiến nghị Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn có các hành động khẩn cấp cần thiết, tăng cường các hoạt động ngoại giao để Nhật Bản điều chỉnh lại giới hạn cho phép đối với chất Ethoxyquin từ 10ppb lên 100ppb. Trong trường hợp cần thiết, kịp thời xem xét các qui định, nếu đủ điều kiện, tiến hành kiện Nhật Bản ra WTO về SPS trong trường hợp Nhật Bản vẫn không thay đổi qui định trên.
Hồng Anh
(VietQ)
Trả Lời Với Trích Dẫn
Bookmarks