[16.03.2012] Kết nối các nền văn hóa qua phụ nữ và truyện tranh

[nic-chan]

Ngày 16/3, Trung tâm giao lưu văn hóa Nhật Bản tại Việt Nam cho biết một chuỗi sự kiện về truyện tranh với chủ đề “Phụ nữ và truyện tranh: Kết nối những nền văn hóa ngoài Nhật Bản” sẽ diễn ra tại Hà Nội từ trung tuần tháng 3 đến giữa tháng 4.

Ảnh minh họa. (Nguồn: Internet)

Sự kiện do Quỹ Giao lưu Quốc tế Nhật Bản, Trung tâm Giao lưu Văn hóa Nhật Bản tại Việt Nam, Dự án nghiên cứu truyện tranh của phái nữ phối hợp tổ chức.

Trong chuỗi sự kiện này, Ban tổ chức tập trung giới thiệu các tác phẩm manga do tác giả nữ sáng tác dành riêng cho phái nữ và khám phá xu hướng của các nền văn hóa manga như vậy ngoài Nhật Bản.

Lần này, chuỗi sự kiện gồm triển lãm các tác phẩm manga, tọa đàm giữa các họa sỹ manga trong đó có họa sỹ Việt Nam và một buổi hội thảo quốc tế với nhiều học giả nổi tiếng về manga tới từ nhiều nước khác nhau.

Triển lãm giới thiệu hình ảnh về shojo manga (truyện tranh dành cho phái nữ), tập trung vào các tác phẩm của hai họa sỹ truyện tranh gạo cội Nhật Bản là Hideko Mizuno và Moto Hagio.

Mizuno là một trong những họa sỹ tiên phong cho thể loại truyện dành cho phái nữ với cách vẽ những ngôi sao lấp lánh trong mắt các nhân vật. Trong khi Hagio lại được goi là “Một vị thần về shojo manga” khi giành được nhiều giải thưởng lớn.

Ban tổ chức cũng dành một phần không gian đặc biệt để triển lãm các tác phẩm nghệ thuật của Mutsumi Hagiiwa và FSc (Singapore), hai tác giả sẽ tới Hà Nội để tham gia tọa đàm và thuyết trình.

Triển lãm sẽ khai mạc vào ngày 21/3 tại Trung tâm Giao lưu Văn hóa Nhật Bản tại Việt Nam (27 Quang Trung) và kéo dài tới ngày 15/4.

Tại hội thảo quốc tế diễn ra ngày 23-25/3, các học giả và chuyên gia nổi tiếng sẽ thuyết trình về các chủ đề nghiên cứu khoa học liên quan đến truyện tranh và manga.

Tại Việt Nam, nghiên cứu về truyện tranh vẫn còn là một đề tài khá mới lạ. Đây là Hội thảo đầu tiên ở Việt Nam này tập trung vào mảng nghiên cứu truyện tranh.

Manga, tạm dịch là truyện tranh kiểu Nhật giờ đây là một hiện tượng toàn cầu kết nối nhiều nền văn hóa khác nhau ngoài Nhật Bản.

Shojo manga, hay còn gọi truyện tranh thiếu nữ đã có lịch sử phát triển hơn nửa thế kỷ. Thể loại truyện tranh này đang truyền cảm hứng sáng tác cho phái nữ./.

Thanh Giang (TTXVN)

[KHA]

Quỹ Giao lưu Quốc tế Nhật Bản – Trung tâm Giao lưu Văn hóa Nhật Bản tại Việt Nam, Dự án nghiên cứu truyện tranh của phái nữ, chương trình asianbeat của chính quyền tỉnh Fukuoka, hợp tác với Dự án Shojo Manga Power (Sức mạnh của truyện tranh thiếu nữ), xin hân hạnh được đồng tổ chức chuỗi sự kiện về truyện tranh với tựa đề “Phụ nữ và Truyện tranh: Kết nối những nền văn hóa ngoài Nhật Bản” tại Hà Nội từ trung tuần tháng Ba – tháng Tư năm 2012:

Đơn vị tổ chức:

Đồng tổ chức:	Quỹ Giao lưu Quốc tế Nhật Bản – TTGLVH Nhật Bản tại Việt Nam Dự án nghiên cứu truyện tranh của phái nữ (Quỹ hỗ trợ dành cho dự án nghiên cứu khoa học “B” Số. 213200440001) asianbeat của chính quyền tỉnh Fukuoka
Hợp tác với:	Dự án sức mạnh Shojo Manga
Tiêu đề:	Phụ nữ và Truyện tranh: Kết nối những nền văn hóa ngoài Nhật Bản
■ Triển lãm
Tiêu đề:	Truyền thống và Lịch sử: Hideko Mizuno & Moto Hagio - Hai họa sĩ shojo manga gạo cội -
Thời gian:	Thứ 4 ngày 21 tháng 3 – Chủ nhật ngày 15 tháng 4 năm 2012 [Mở cửa] 09:30 – 18:00 (không có ngày nghỉ)
Địa điểm:	Quỹ Giao lưu Quốc tế Nhật Bản – TTGLVH Nhật Bản tại Việt Nam 27 Quang Trung, Hoàn Kiếm, Hà Nội
Nội dung:	60 bức họa truyện tranh Của các tác giả Hideko Mizuno, Moto Hagio, Mutsumi Hagiiwa và FSc
Khai mạc:	10:00 – 11:30 Thứ 4 ngày 21 tháng 3 năm 2012 ◆Lời mở đầu: Mutsumi Hagiiwa & FSc ◆Thuyết trình: GS. Masami Toku (Trường Đại học bang California) "Shojo Manga! Sức mạnh của phái nữ!" *Thuyết trình bằng tiếng Nhật có phiên dịch tiếng Việt
■ Tọa đàm (chỉ dành cho khách mời)
Thuyết trình:	Mutsumi Hagiiwa (Nhật Bản), FSc (Singapore)
Thời gian:	10:00 – 11:30 Thứ 7 ngày 24 & Chủ nhật ngày 25 tháng 3
Địa điểm:	Quỹ Giao lưu Quốc tế Nhật Bản – TTGLVH Nhật Bản tại Việt Nam 27 Quang Trung, Hoàn Kiếm, Hà Nội
Nội dung:	Chúng tôi sẽ mời từ 15 – 20 họa sĩ truyện tranh Việt Nam tới tham dự
Khai mạc:	Các phóng viên có thể đến tham dự buổi tọa đàm này.
■ Hội thảo Quốc tế: Thuyết trình (ngày 23/3) và Bài giảng (ngày 24 & 25/3)
Địa điểm:	Hội trường tầng 2, phòng 203, Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam 36 Lý Thường Kiệt, Hoàn Kiếm, Hà Nội
Thứ 6 ngày 23 tháng 3 Hội thảo được tiến hành bằng Tiếng Anh với phiên dịch Tiếng Việt
13:00 – 13:10	Diễn văn khai mạc
Chủ trì:	GS. Fusami Ogi (Trường Đại học Chikushi Jogakue, Nhật Bản)
13:10 – 13:40	Ông. Lim Cheng Tju (Tờ báo quốc tế về nghệ thuật truyện tranh, Singapore) “Một bông hồng hay bất kỳ một tên gọi nào khác: Nhận thức về các thể loại truyện tranh khác của các tác giả nữ ở khu vực Đông Nam Á”
13:50 – 14:20	TS. Gan Sheuo Hui (Trường Đại học Kyoto Seika, Nhật Bản) “Những cuộc đời tưởng tượng mới: Chân dung của giới nữ trẻ trong dòng Manga và truyện tranh chính ở Đông Nam Á gần đây”
14:40 – 15:10	GS. TS. Kazumi Nagaike (Trường Đại học Oita, Nhật Bản) “Nghiên cứu về trào lưu Yaoi/BL tại Nhật Bản là gì? Tổng quan lịch sử và phân tích”
15:20 – 15:50	PGS.TS. Shige Suzuki (Trường CĐ Baruch trực thuộc ĐH thành phố New York, Hoa Kỳ) “Tiềm năng xã hội của truyền thông truyện tranh: Tác phẩm “Với ánh sáng” của Tobe Keiko”
16:00 – 16:30	GS. TS Jaqueline Berndt (Trường Đại học Kyoto Seika, Nhật Bản) “Phân chia giới cho truyện tranh: Những khả năng và giới hạn của “Truyện tranh của phái nữ””
Thứ 7 ngày 24 tháng 3 Hội thảo tiến hành bằng Tiếng Nhật với phiên dịch Tiếng Việt
Chủ trì:	GS. Fusami Ogi (Trường Đại học Chikushi Jogakue, Nhật Bản)
14:00 – 14:40	ThS. Phạm Hoàng Hưng (Giảng viên trường ĐHKHXH&NV, ĐHQG Hà Nội) Bài giảng chính
14:50 – 15:30	GS. Sakae Kato (Trường Đại học Daito Bunka, Nhật Bản) “Sự tiếp nhận Manga Nhật Bản vào Việt Nam và xu hướng”
15:50 – 16:30	GS. Yukari Fujimoto (Trường Đại học Meiji, Nhật Bản) “Bình minh của truyện tranh dành cho phái nữ trước thập niên 70”
Chủ Nhật ngày 25 tháng 3 Hội thảo tiến hành bằng Tiếng Nhật với phiên dịch Tiếng Việt
Chủ trì:	GS. TS. Jaqueline Berndt (Trường Đại học Kyoto Seika, Nhật Bản)
14:00 – 14:40	GS. TS. Fusami Ogi (Trường Đại học Chikushi Jogakue, Nhật Bản) “Thời kỳ vàng của truyện tranh thiếu nữ – Dễ thương và sành điệu”
14:50 – 15:30	GS. TS. Kotaro Nakagaki (Trường Đại học Daito Bunka, Nhật Bản) “Từ truyện tranh thiếu nữ đến truyện tranh của phái nữ”
15:50 – 16:30	Thảo luận bàn tròn Chủ trì: ThS. Phạm Hoàng Hưng (Giảng viên trường ĐHKHXH&NV, ĐHQG Hà Nội)

[Kasumi]

Truyện tranh đồng tính nam - đề tài lạ tại một hội thảo

Đề tài 'yaoi', truyện tranh về tình dục đồng giới nam ở Nhật, gây chú ý khi được đưa ra trong đợt hội thảo truyện tranh tại Hà Nội cuối tuần qua. Yaoi được bán công khai ở Nhật nhưng vẫn là loại truyện cấm kỵ bên ngoài biên giới nước này.

Chuỗi hội thảo quốc tế 3 ngày về truyện tranh Nhật Bản được Trung tâm Văn hóa Nhật Bản tại Việt Nam tổ chức vào cuối tuần qua tại Hà Nội. Hội thảo có sự tham gia của nhiều học giả người Nhật, Malaysia, Singapore và Việt Nam tham dự.

Bìa cuốn nghiên cứu “Fantasies of Cross-dressing: Japanese Women Write Male-Male Erotica” của giáo sư Kazumi Nagaike.

Bài thuyết trình về thể loại yaoi của nữ giáo sư, tiến sĩ Kazumi Nagaike được trình bày hôm 23/3 rất thu hút sự quan tâm của người nghe. Ban đầu, nhiều khán giả cười khúc khích khi diễn giả giới thiệu đề tài, thậm chí cười rộ lên khi những hình minh họa trong các truyện tranh đồng tính được chiếu lên màn hình. Nnhưng tất cả đều lắng nghe chăm chú và sau đó đặt nhiều câu hỏi cho diễn giả.

Đưa đề tài truyện tranh về đồng tính nam, đặc biệt không chỉ tình yêu mà còn mô tả trực diện tình dục đồng tính, vào một hội thảo về truyện tranh dành cho phái nữ, giáo sư Kazumi Nagaike đã khiến người nghe phải thay đổi cách nghĩ thông thường. Thứ nhất, truyện tranh không chỉ dành cho trẻ con, có rất nhiều loại truyện tranh dành cho người lớn (cả nam và nữ) và đề tài rất đa dạng. Thứ hai, truyện tranh dành cho phái nữ không chỉ nói về tình yêu nam nữ.

Phụ nữ cần một thể loại truyện tranh khác, trong đó “chứa chấp” được những tâm sự thầm kín khác của họ, điều mà truyện tranh dành cho phái nữ thông thường (shojo manga) không làm được. Họ tìm đến yaoi (tiếng Nhật), tên tiếng Anh là BL, viết tắt của boys’ love, nghĩa là "tình yêu giữa các chàng trai". Yaoi là từ chỉ các thể loại phim và truyện, nhưng trong bài thuyết trình của mình, Kazumi Nagaike chỉ đề cập đến mảng truyện tranh.

Chính vì thế người sáng tác và đọc yaoi chủ yếu là nữ giới. Cần nhấn mạnh, yaoi chỉ thể loại truyện có đề cập đến tình dục, có cảnh mô tả tình dục từ ít đến nhiều, từ che giấu đến lộ liễu. Còn nếu viết về tình yêu nam - nam đơn thuần, không đề cập nhiều đến tình dục, ở Nhật có một thể loại truyện khác là shounen-ai.

Trình bày những thông tin cơ bản về yaoi, giáo sư Kazumi Nagaike đưa người nghe đi tìm câu trả lời cho câu hỏi: “Tại sao phụ nữ lại sáng tạo và thưởng thức truyện về đồng tính nam một cách có chủ ý như vậy?”. Thay vì đi sâu vào đặc điểm thể loại yaoi và những tác giả, tác phẩm nổi bật, Nagaike khai thác khía cạnh tâm lý phụ nữ khi sáng tác và đọc yaoi.

Giáo sư Nagaike trích lời học giả Nhật Yukari Fujimoto cho rằng phụ nữ sáng tác yaoi là để “tự giải thoát khỏi nỗi đau bị động trong hoạt động tình dục”. Cùng quan điểm này, học giả Azuka Nakajima chỉ ra rằng phụ nữ mong muốn thoát khỏi khái niệm “nữ tính” do xã hội áp đặt, như vẻ đẹp dịu dàng hay khả năng sinh sản. Chính vì thế, yaoi thường có các nhân vật nam xinh đẹp, yếu đuối và là nạn nhân bị cưỡng hiếp như một sự nhập vai của người phụ nữ. Còn nhân vật nam mạnh mẽ, nam tính, đóng vai trò đàn ông trong mối quan hệ với nhân vật nam xinh đẹp, lại được mô tả như người tình lý tưởng của phụ nữ, theo học giả Mark McLelland.

Bởi vậy, các nhân vật nam và mối tình của họ trong yaoi chính là sản phẩm tâm lý của phụ nữ, và khi ra đời đã trở thành một sản phẩm văn hóa dành cho phụ nữ.

Truyền thông đại chúng Nhật để ý đến sự mở rộng phạm vi của độc giả yaoi, đặc biệt ngày càng có nhiều độc giả nữ trẻ tìm đến thể loại truyện này. Truyền thông Nhật cho rằng những độc giả này chưa trưởng thành về tình dục, muốn giải thoát và chống lại xã hội. Nhưng chính nam giới cũng dần dần trở thành độc giả của yaoi, kể cả những người không đồng tính. Và một điều trái khoáy là những độc giả nam này lại được chấp nhận dễ dàng hơn ở Nhật so với những người nữ cùng sở thích. Tuy nhiên, bản thân các độc giả nữ cho rằng sở thích của mình là hoàn toàn chấp nhận được về mặt xã hội.

Một khía cạnh khác của yaoi, mà giáo sư Nagaike không ngần ngại nhắc đến trong bài thuyết trình, là những truyện yaoi mô tả quá lộ liễu hành vi tình dục, được xem là ấn phẩm khiêu dâm dành cho nữ giới ở Nhật, và bị giới hạn độ tuổi tiếp nhận. Bà kết luận rằng việc này cho thấy sự hợp lý về tâm sinh lý, bởi nam giới lấy hình ảnh người nữ làm đối tượng trong ấn phẩm khiêu dâm.

Giáo sư Kazumi Nagaike hiện giảng dạy tại Đại học Oita, Nhật Bản. Chị đã có nhiều năm tìm hiểu thể loại yaoi và thuyết trình về đề tài này ở nhiều nước trên thế giới. Nagaike cho biết, tại Nhật, cùng với việc bày bán yaoi công khai, người ta thảo luận rất cởi mở về chủ đề này.

Tại Việt Nam, các sản phẩm yaoi như phim, phim hoạt hình, truyện tranh, truyện chữ hầu như đến với độc giả qua con đường Internet và chưa được phát hành có bản quyền.

Pham Mi Ly
VnEx