Thi nhau đặt tên các quần đảo tranh chấp, căng thẳng Trung – Nhật vẫn chưa kịp lắng dịu thì báo Global Times của Trung Quốc đăng bài bình luận cáo buộc Tokyo "làm căng" với Bắc Kinh chẳng qua là vì muốn “trói” chân Mỹ.
Hôm 3/3, ngay sau khi Tokyo thông báo tên gọi chính thức của một số đảo nhỏ thuộc quần đảo Senkaku (tên tiếng Trung là Điếu Ngư) – lãnh thổ tranh chấp với Trung Quốc từ lâu - Bắc Kinh nổi giận đùng đùng, lên tiếng chỉ trích Nhật Bản gay gắt. Không chịu "kém miếng", Trung Quốc cũng lập tức công bố tên chính thức của các đảo nhỏ, không người ở trên.
Không dừng lại ở đó, mới đây, đài truyền hình trung ương Trung Quốc còn nhận được hàng loạt các yêu cầu để thêm phần dự báo thời tiết quần đảo Điếu Ngư vào chương trình dự báo thời tiết.
Zheng Guoguang, lãnh đạo Cục Quản lý Khí tượng Trung Quốc cho rằng yêu cầu trên hoàn toàn có thể thực hiện được và rằng mối bận tâm của ngư dân Trung Quốc về thời tiết trên đảo Điều Ngư là điều tất yếu. Theo một cuộc khảo sát của trang mạng Weibo của Trung Quốc với 13.500 người tham gia, yêu cầu trên cũng nhận được sự ủng hộ của số đông với lập luận rằng nó khả thi và chính đáng.
Máy bay Nhật Bản tuần tra quần đảo tranh chấp Senkaku (Trung Quốc gọi là Điếu Ngư). Ảnh: AP.
Tuy nhiên, một số chuyên gia phân tích bình luận rằng việc chấp nhận yêu cầu trên có thể đổ thêm dầu vào lửa trong mối quan hệ đang căng như dây đàn giữa Trung Quốc và Nhật Bản.
Trong khi đó, Global Times của Trung Quốc bình luận rằng cuộc khảo sát trên mạng Weibo phần nào chứng tỏ người Trung Quốc ngày càng muốn chính phủ cương quyết, cứng rắn hơn trong các vấn đề liên quan đến tranh chấp lãnh thổ.
Báo này cũng nhấn mạnh rằng, với hầu hết những người Trung Quốc, phản ứng trên xuất phát từ sự đề cao chủ nghĩa dân tộc – một khuynh hướng đang phát triển. Với người Trung Quốc, tranh chấp đảo Điếu Ngư chỉ đơn thuần liên quan đến quan điểm của họ về vấn đề lãnh thổ, chủ quyền dân tộc và các nguồn tài nguyên tiềm năng như dầu và khí đốt. Tuy nhiên, đối với người Nhật thì mọi thứ lại phức tạp hơn nhiều.
Global Times bình luận, sự quyết liệt của người Nhật trong các vấn đề liên quan đến tranh chấp lãnh hải với Trung Quốc thời gian gần đây cũng chắc chắn có sự chi phối của chủ nghĩa dân tộc. Cụ thể, nhiều cư dân mạng “xứ sở mặt trời mọc” phản đối gay gắt đề xuất dự báo thời tiết trên quần đảo Điếu Ngư của Trung Quốc khi khẳng định chắc “như đinh đóng cột rằng đây là lãnh thổ không thể tách rời của Nhật Bản. Đồng thời họ cũng chỉ trích chính phủ vẫn còn quá “nể nang” Trung Quốc để không phản ứng cứng rắn hơn nữa.
Tuy nhiên, chủ nghĩa dân tộc không phải là yếu tố chi phối tất cả. Yếu tố quan trọng nhất khiến Tokyo “găng” với Bắc Kinh trong tranh chấp lãnh hải chính là vì Mỹ.
Theo báo Trung Quốc, hiện các lực lượng thân Mỹ ở Nhật đang cố gắng nắm bắt mọi cơ hội, thậm chí, lợi dụng cả căng thẳng trong quan hệ với Trung Quốc như là một chiêu bài “trói” Mỹ để buộc cường quốc số 1 thế giới tiếp tục hiện diện và làm tròn sứ mệnh của họ tại “xứ sở mặt trời mọc”.
Một lý do quan trọng là, một bộ phận không nhỏ các chính trị gia Nhật Bản, đặc biệt là các quan chức Bộ Ngoại giao và Nghị sĩ đảng Dân chủ Tự Do (LDP), hiện vẫn sa lầy trong chính sách thời Chiến tranh Lạnh để luôn tìm cách tăng cường, củng cố hơn nữa liên minh với Mỹ.
Báo Global Times của Trung Quốc "tố" Nhật Bản làm căng với Trung Quốc để "trói chân" Mỹ. Ảnh: AFP.
Cụ thể, bằng cách chứng minh sự tồn tại của “các mối nguy hiểm” đến từ căng thẳng với Trung Quốc, Nhật Bản như muốn Mỹ nhận ra rằng liên minh giữa họ phải “khăng khít” mới đủ sức đối phó với một con rồng châu Á đang ngày càng lớn mạnh. Trong trường hợp này, Trung Quốc rõ ràng là con bài chiến lược cho toan tính của Nhật Bản.
Từ sau chiến tranh thế giới 2 đến nay, sự hiện diện của các lực lượng Mỹ tại Nhật Bản không chỉ hỗ trợ các khu vực kinh tế địa phương mà còn giúp củng cố, thắt chặt quan hệ giữa Mỹ và LDP, lực lượng giữ vai trò thống trị chính trường Nhật Bản.
Trong hai thế kỷ qua, “đều như vắt chanh”, liên minh Mỹ - Nhật liên tiếp xúc tiến, tổ chức hàng loạt các cuộc tập trân chung với sự tham gia của nhiều lực lượng quân đội hai bên.
Chẳng hạn, tháng 12/2010, Mỹ - Nhật từng phối hợp tổ chức tập trận chung quy mô chưa từng có từ trước đến nay.
“Đây là cuộc tập trận chung lớn nhất giữa quân đội hai nước. Cuộc tập trận để kỷ niệm 50 năm quan hệ đồng minh Nhật - Mỹ”, Thiếu tá William Vause, Chỉ huy các kế hoạch tác chiến, huấn luyện và diễn tập cho hay.
Tuy nhiên, nhiều người cho rằng nguyên cớ chính xác đằng sau nó liên quan đến một sự cố xảy ra hồi tháng 9 khi cả Nhật lẫn Mỹ đều nhất trí cho rằng quần đảo Điếu Ngư có thể bị đe dọa bởi quân đội Trung Quốc.
Song Global Times nhấn mạnh, một chiếc thuyền đánh cá Trung Quốc chẳng may xâm phạm lãnh hải Nhật Bản, không hề đại diện cho cả một quốc gia.
Ngoài ra, cũng tại cuộc tập trận này, giới chức Nhật khéo léo dò hỏi quan điểm của Mỹ về các vấn đề căng thẳng, tranh chấp trong quan hệ giữa Tokyo và Bắc Kinh. Các quan chức cấp cao của Mỹ, bao gồm cả Ngoại trưởng Hillary Clinton, khẳng định chắc nịch rằng họ dĩ nhiên ủng hộ liên minh của mình.
Thật khó tưởng tượng ngày nay, một quốc gia nào đó vẫn để quan hệ với một quốc gia khác chi phối, tác động quyết định đến các vấn đề nội bộ - Global Times bình luận – nhưng Nhật Bản lại là một quốc gia như vậy. Trong thời hậu chiến, rõ ràng Tokyo coi liên minh với Mỹ như là "điểm chuẩn" cho nhiều chính sách của họ.
Vấn đề là, kể từ khi Mỹ bắt đầu lên kế hoạch giảm dần sự hiện diện của ở nước ngoài trong thời hậu Chiến tranh lạnh, bao gồm cả ở “xứ sở mặt trời mọc”, các chính khách Nhật bắt đầu trăn trở về những nguy cơ tiềm tàng mà một liên minh lỏng lẻo với Mỹ có thể mang lại.
Tokyo tin rằng với sự hậu thuẫn của một "liên minh vững chắc", nước này sẽ có môi trường quốc tế ổn định giúp nền kinh tế cất cánh. Không ít người ở “xứ sở mặt trời mọc” tin rằng sự hiện diện của Mỹ trên lãnh thổ Nhật Bản vẫn không thể thiếu trong thời đại ngày nay. Do đó, họ tất yếu tìm cách giữa chân “đồng minh ruột” bằng mọi giá.
Bạch Dương (theo Global Times)
Bookmarks