[Giới thiệu] Gà và trứng gà – thực phẩm thiết yếu của người Nhật

[Kasumi]

Gà và trứng gà – thực phẩm thiết yếu của người Nhật (Phần 1)

Gà vườn đã xuất hiện tại Nhật Bản từ rất lâu nhưng mãi đến thời Edo, thế kỷ XVII, người Nhật mới bắt đầu dùng nó để làm thực phẩm trong các bữa ăn hàng ngày. Hiện nay, ở Nhật có khoảng 17 giống gà bản xứ thuần chủng.

Một trong số đó là gà Chabo hay còn gọi là gà tre Nhật, đặc điểm của giống gà này là chân ngắn và nhỏ con. Gà chabo sở hữu chiếc đuôi dựng đứng độc đáo, người Nhật ví hình dáng của giống gà này như chậu bonsai di động.

Chapo là một giống gà tre Nhật

Khác với dáng vẻ nhỏ nhắn của gà chabo, gà Shamo có thân hình bệ vệ, là đại diện nổi tiếng của giống gà chọi Nhật Bản.

Shamo có thân hình bệ vệ

Gà Ukokkei có bộ lông trắng mượt rất đáng yêu và là giống gà kiểng rất được ưa chuộng. Tuy có lông trắng, nhưng da, thịt và xương của gà Ukokkei lại có màu đen.

Gà Ukokkei có bộ lông trắng mượt

Khi nói đến gà kiểng Nhật Bản, không thể bỏ qua giống gà đuôi dài Onagadori nổi danh khắp thế giới. Gà Onagadori có chiếc đuôi dài rất ấn tượng. Độ dài của đuôi gà trung bình khoảng 5 mét, nhưng có lúc lên đến 10 mét.

Những loại gà vườn có đặc điểm là thay lông mỗi năm 1 hoặc 2 lần. Thế nhưng, gà đuôi dài Onagadori của Nhật Bản không thay lông. Đó là nhờ phương pháp lai tạo mà các nhà chăn nuôi Nhật Bản đã thực hiện thành công cách đây 200 năm. Giống gà Qnagadori không thay lông này được người Nhật gìn giữ thuần chủng cho đến tận ngày nay.

Đặc điểm không thay lông là một trong những yếu tố giúp gà Onagadori có chiếc đuôi dài độc nhất vô nhị. Đây là giống gà quý được coi như Bảo vật sống trong văn hóa Nhật Bản và không được phép đưa ra khỏi đất nước.

Gà đuôi dài Onagadori

Bên cạnh các giống gà có diện mạo khác thường, Nhật Bản cũng có những giống gà kiểng sở hữu tiếng gáy rất dài. Chúng được gọi là gà Nagana ki dori. Người chơi gà kiểng thường xuyên tổ chức các cuộc thi để xem chú gà trống nào có tiếng gáy dài nhất. Mỗi cuộc tranh tài như thế luôn thu hút rất đông người xem.

Gà Totenko được xem là đại diện tiêu biểu cho những giống gà kiểng có tiếng gáy dài. Tiếng gáy của giống gà này trong trẻo, âm lượng cao, mỗi tiếng gáy kéo dài đến 30 giây.

Totenko sở hữu tiếng gáy dài đến 30 giây

Một đối thủ của gà Totenko trong lĩnh vực này là gà Tomaru. Gà Tomaru còn có điểm nổi bật là bộ lông đen tuyền từ đầu đến đuôi.

Gà Koeyoshi là 1 trong số 3 giống gà thuần chủng của Nhật Bản có tiếng gáy dài. Khác với tiếng gáy trong trẻo và âm lượng cao của gà Totenko, tiếng gáy của gà Koeyoshi trầm và khàn. Mỗi tiếng gáy kéo dài khoảng 15 giây. Nó thể hiện sự mạnh mẽ và nam tính. Koeyoshi là giống gà được thừa hưởng gen của gà chọi Shamo và gà có tiếng gáy dài Tomaru. Ngoài tiếng gáy, nó còn là giống gà to con, trọng lượng trung bình của gà trống là 4,5 kg và gà mái là 4 kg. Năm 1937, chính phủ Nhật đã đưa gà Koeyoshi vào danh sách các báu vật sống của quốc gia.

Mặc dù có thân hình to lớn nhưng gà Koeyoshi không được xem là gà chọi, chúng chỉ là giống gà kiểng để người chơi thưởng thức tiếng gáy.

Nhật Bản là đất nước hiện đại nhưng một bộ phận người dân vẫn duy trì thói quen nuôi gà vườn như cách để thư giãn. Thói quen mang tính nông nghiệp này đã giúp duy trì những giống gà quý, tạo nên tên tuổi cho gà kiểng Nhật Bản. Mặc dù nhiều thế kỷ đã trôi qua và quá trình toàn cầu hoá ngày càng diễn ra mạnh mẽ, nhưng các giống gà bản xứ giá trị của Nhật Bản vẫn không bị lai tạp. Điều đó là nhờ chính sách bảo vệ của chính quyền và ý thức của người dân.

Thanh Tâm
THVL

[Kasumi]

Gà và trứng gà – thực phẩm thiết yếu của người Nhật (Phần 2)

Theo nhận định của giới nghiên cứu, đa số giống gà vườn ở Nhật hiện nay có nguồn gốc từ khu vực Đông Nam Á. Cách đây hơn 2.000 năm, những giống gà này được du nhập vào quần đảo Nhật Bản.

Ngày xưa, gà được xem là con vật linh thiêng, hình ảnh của chúng gắn liền với những câu chuyện thần thoại. Một trong số những câu chuyện thần thoại kể rằng, Nữ Thần Mặt trời Amaterasu vì tức giận hành động ngang ngược của người em trai là Thần bão tố Susano nên đã lánh vào hang động, lấp kín cửa hang khiến dương gian chìm trong tăm tối. Trước tình cảnh đó, các vị thần bèn tìm cách để Nữ thần Mặt Trời rời khỏi hang động, mang ánh sáng ấm áp cho trần thế. Họ dùng những con gà trống giọng thật tốt thi nhau gáy để mời gọi Nữ thần Mặt trời.

Các vị thần tìm cách để Nữ Thần Mặt Trời rời khỏi hang động

Năm 675, một sắc lệnh quan trọng được ban bố đã tác động mạnh mẽ đến mối quan hệ giữa con người và loài gia cầm này. Thiên hoàng Tenmu lúc bấy giờ đã ra lệnh cấm sát sinh. Theo đó, trong thời gian từ tháng 4 đến tháng 9 hàng năm, người dân không được phép giết mổ gia súc và gia cầm để ăn thịt.

Thiên hoàng Tenmu rất tôn sùng đạo Phật. Lệnh cấm trên mang nặng ảnh hưởng của Phật giáo. Ở Nhật, từ tháng 4 đến tháng 9 là thời điểm canh tác nông nghiệp, việc cày cuốc khiến nhiều côn trùng bị giết hại. Do đó, lệnh cấm giết gia súc và gia cầm vào lúc này như một cách để giảm nhẹ tội sát sinh cho dân chúng. Lệnh cấm trên được duy trì trong nhiều năm, lâu ngày trở thành thói quen, người dân hầu như không dùng đến món thịt gà trong một thời gian dài.

Đến thời Heian, thế kỷ thứ VIII, giới quý tộc nghĩ ra trò chọi gà để tiêu khiển. Ban đầu, trò chơi này chỉ dành cho tầng lớp giàu có và có thế lực trong xã hội, nhưng sau đó, nó nhanh chóng lan rộng ra dân chúng và phát triển mạnh mẽ.

Chọi gà tiêu khiển

Cuối thời Edo, thế kỷ XVIII, người dân bắt đầu sử dụng thịt gà để chế biến món ăn. Lẩu gà là món rất được ưa chuộng vào thời này, trong đó lẩu gà Shamo được đánh giá cao nhất. Ngày nay, món lẩu này trở thành món ăn cao cấp trong ẩm thực Nhật Bản.

Sau Chiến tranh Thế giới Thứ 2, thịt gà trở thành một trong những loại thực phẩm phố biến nhất trong dân chúng.

Để đáp ứng nhu cầu rất lớn của thị trường, các công ty chuyên cung cấp thịt gà đã đưa vào áp dụng hệ thống giết mổ công nghiệp. Thập niên 1960, thịt gà nuôi công nghiệp chiếm lĩnh thị trường Nhật Bản.

Ngày nay, thịt gà là món không thể thiếu trên bàn ăn của người Nhật. Loại thực phẩm giàu đạm và dưỡng chất này được chế biến thành vô số món ăn hấp dẫn, nhiều món đã trở thành đặc thù của ẩm thực xứ hoa anh đào.

Cũng giống như thịt gà, trong một thời gian dài trước đây, người Nhật hầu như không dùng đến trứng gà. Trứng gà chỉ được chú ý nhiều vào thời Edo khi các thương nhân nước ngoài đến Nhật, họ mang theo trứng gà như một loại thực phẩm giàu dưỡng chất.

Năm 1785, các nhà nghiên cứu ẩm thực của Nhật Bản cho ra đời quyển sách mang tên “Chiếc hộp bí ẩn chứa đựng vạn món ăn quý”. Quyển sách liệt kê vô số món ăn cùng cách chế biến và công dụng của chúng, trong đó có khoảng 100 món được làm từ nguyên liệu là trứng gà.

Điển hình và nổi tiếng nhất là món trứng gà luộc Kimigaeshi – một phương pháp luộc trứng rất đặc biệt. Quả trứng sau khi luộc chín, lòng đỏ sẽ nằm ở ngoài, bao trọn lòng trắng bên trong.

Trứng gà luộc Kimigaeshi

Kimigaeshi là trứng luộc đảo ngược lòng đỏ và lòng trắng. Sách hướng dẫn rằng, để làm món trứng luộc kimigaeshi, trước tiên dùng kim chọc một lỗ nhỏ trên quả trứng, ủ trứng trong tương Nukamiso 3 ngày, sau đó lấy ra rửa sạch và đem luộc.

Cùng với việc dùng thịt gà làm thực phẩm phổ biến trong giai đoạn sau Chiến tranh Thế giới Thứ 2, trứng gà cũng bắt đầu được dùng rộng rãi từ thời kỳ này.

Thanh Tâm
THVL