Việc Thủ tướng Nhật Bản Yasuo Fukuda quyết định giải tán toàn bộ chính phủ để thành lập một nội các mới không phải là chuyện quá bất ngờ đối với giới quan sát. Từ trước đó, nhiều người đã đánh giá đây là giải pháp duy nhất để có thể hy vọng cứu vãn chiếc ghế thủ tướng của ông Fukuda, vào thời điểm ngày càng có nhiều lời kêu gọi ông nên từ chức ngay trong đội ngũ các chiến hữu của đảng cầm quyền, nhất là khi thời điểm cuộc tổng tuyển cử năm 2009 đang ngày một tới gần.



Thủ tướng Yasuo Fukuda.


Đơn giản là nếu không có những quyết định và chính sách táo bạo kịp thời, kỷ nguyên cầm quyền của đảng Dân chủ tự do (LDP) kéo dài trong suốt hơn nửa thế kỷ qua có thể sẽ phải chấm dứt sau thời điểm cuộc bầu cử vào năm tới…

Ván bài cuối cùng của ông Fukuda

 Người dân Nhật đã nghe phong thanh về những thay đổi lớn trong Chính phủ Nhật trên trang web của thủ tướng vào ngày 31/7. Ông Fukuda giải thích trên trang web: “Từ thời điểm này, tôi sẽ tập trung hết nỗ lực để hiện thực hóa một cách nhanh chóng và rõ ràng tất cả những chính sách mà chúng ta đã soạn thảo”.

Và kết quả đầu tiên của những nỗ lực đã nêu trên chính là quyết định cho tất cả các bộ trưởng trong chính phủ từ chức. Thật ra, việc từ chức của nội các cũ tại Nhật đã được coi là điều kiện “chín muồi” từ lâu, bắt nguồn trước tiên từ thái độ không hài lòng của người dân đối với thủ tướng của mình.

Điều tra mới nhất cho thấy chỉ có 25% số người được hỏi đã cho rằng, hoạt động điều hành chính phủ của ông Fukuda là thành công. Đó là chưa kể chỉ số uy tín cá nhân của thủ tướng đã tăng nhẹ kể từ sau Hội nghị Thượng đỉnh G-8 tại Hokkaido, bởi vì trước đó con số này còn dưới cả 19%.

Theo đánh giá, một trong những nguyên nhân chính dẫn tới tình trạng uy tín thấp của nội các Fukuda chính là do thủ tướng đã bất lực trong việc thỏa thuận với phe đối lập.

Cụ thể là nhờ khả năng kiểm soát thượng viện, phe đối lập đã phong tỏa hầu hết mọi chủ trương của chính phủ. Trong khi Hạ viện do LDP cầm quyền kiểm soát chỉ có khả năng giúp chính phủ vượt qua được những nỗ lực tẩy chay của phe đối lập, còn khả năng thông qua và thực thi các quyết định lại thường xuyên bị kéo dài. Ngoài ra, nội các của ông Fukuda còn để mất khá nhiều điểm trước mắt người dân sau những bê bối trong vụ thất lạc các hồ sơ lương hưu và cả những cáo buộc về nạn hối lộ.

Tất cả những thực tế trên đã khiến cho cử tri nước Nhật phải bực tức và bất bình. Nhiều quan chức LDP thậm chí còn lo ngại rằng, nếu tình hình về cơ bản không có gì thay đổi, cử tri có thể quay sang bỏ phiếu cho phe đối lập tại cuộc bầu cử Quốc hội tháng 9/2009, đặt dấu chấm hết cho giai đoạn nửa thế kỷ cầm quyền của LDP. Tất nhiên để có thể tránh được một kịch bản tồi tệ như vậy, ông Yasuo Fukuda đã cố tìm cách nâng cao uy tín của nội các mình bằng phương pháp duy nhất có thể hiện nay là thay đổi những vị trí chủ chốt trong chính phủ.

Thành phần và những mục tiêu cấp thiết của tân nội các.

Vào thời điểm thông báo quyết định cải tổ nội các, ông Fukuda đã khước từ việc nêu tên các thành viên của chính phủ mới với lý do cần phải bàn bạc với người đứng đầu đảng Komjejto trong liên minh cầm quyền. Những khuôn mặt xuất hiện trong “nội các giải quyết khủng hoảng” của ông Fukuda chỉ chính thức được lộ diện sau đó vài ngày.

Theo đó, cương vị thư ký mới của LDP sẽ do cựu Bộ trưởng Ngoại giao Taro Aso nắm giữ. Trong khi thư ký cũ Bunmei Ibuki sẽ lên lãnh đạo Bộ Tài chính. Tân Bộ trưởng kinh tế mới của nước Nhật sẽ là Kaoru Yosano – hiện được coi là một trong những chính trị gia có uy tín nhất của LDP, thậm chí còn được coi là người có khả năng kế nhiệm ông Fukuda.

Một vị trí quan trọng khác là Bộ trưởng Ngoại giao lại không có gì thay đổi, vẫn do Masahiko Komura đứng đầu. Ngoài ra, Thủ tướng Fukuda còn giữ nguyên một số ghế quan trọng khác trong chính phủ mới như Chánh Văn phòng nội các Nobutaka Machimura, Bộ trưởng Y tế Yoichi Masuzoe, Bộ trưởng Nội vụ Hiroya Masuda.

Ngay sau khi nội các mới chính thức tuyên thệ nhậm chức vào sáng ngày 2/8 trước Nhật hoàng Akihito, ông Taro Aso trên cương vị thư ký mới của đảng cầm quyền đã lên tiếng thừa nhận LDP đang phải đương đầu với nguy cơ của một cuộc khủng hoảng uy tín nghiêm trọng của cử tri, nhất là vào thời điểm nhiều người dân Nhật đang ngày càng tỏ ra bi quan về tương lai của họ cũng như về kinh tế đất nước nói chung trong bối cảnh lạm phát toàn cầu leo thang.

 Tân Bộ trưởng Tài chính Bunmei Ibuki cũng khẳng định, ưu tiên hàng đầu trong chương trình hành động của nội các mới vẫn là những biện pháp thúc đẩy kinh tế trước những mối lo ngại về giá cả tăng cao của người tiêu dùng.

Cũng theo khẳng định của Ibuki, những biện pháp do chính phủ trước đó triển khai là “chưa đủ hiệu quả” và “chúng tôi sẽ có một số biện pháp thúc đẩy kinh tế bổ sung”.

Chính phủ Nhật trước đó vừa giới thiệu một biện pháp quan trọng được cho là sẽ giúp giảm bớt tác động của tình trạng tăng giá trên toàn cầu, trong đó đáng chú ý có chương trình hỗ trợ với tổng trị giá 74,5 tỉ yên (khoảng 690 triệu USD) cho các ngư dân đang gặp nhiều khó khăn vì giá dầu tăng cao.

Cần biết là nền kinh tế Nhật Bản đã thể hiện rõ các dấu hiệu suy thoái trong vài tháng gần đây với tỉ lệ người thất nghiệp tăng lên kéo theo mức độ chi tiêu của người tiêu dùng giảm xuống.
Phản ứng trước cuộc cải tổ nội các lần này, người đứng đầu đảng Dân chủ đối lập Itiro Odzawa đã gọi đây chỉ là “trò thay đổi về mỹ phẩm trên mặt các chính trị gia”, đồng thời nhấn mạnh “nhân dân trên thực tế cần có những thay đổi về căn bản trong chính sách”. Yêu cầu của phe đối lập về cơ bản vẫn không thay đổi với đòi hỏi phải tổ chức bầu cử sớm.

Đó là lý do khiến chính phủ mới của Nhật dự kiến sẽ còn gặp phải nhiều khó khăn trong việc triển khai và thực thi các chính sách mới của mình
( Theo Công An )