[giới thiệu] NP - Banana Yoshimoto

[Kasumi]

Tên sách: N.P
Tác giả: Banana Yoshimoto
Dịch giả: Lương Việt Dzũng
Nhà xuất bản Hội Nhà văn và Nhã Nam

Một cuốn tiểu thuyết buồn, đau nhói, nơi những thương tổn tinh thần của nhân vật khiến ta mệt mỏi, thậm chí bị sốc, nhưng tuổi trẻ, mùa hạ, những gắng gượng để được sống, được an lành giúp ta thoát khỏi tuyệt vọng, đó là N.P của nhà văn Nhật Bản Banana Yoshimoto.

Bìa cuốn N.P.

N.P là tên một bản nhạc xưa, rồi thành tên tập truyện của cố nhà văn Takase Sarao được nhắc đến ngay đầu tác phẩm - tập truyện đã kết nối các nhân vật chính trong những mối liên hệ kỳ lạ. Họ là ba chị em cùng cha khác mẹ nhà Takase: Saki, Otohiko, Sui và Kamazi - bạn gái của Shoji, một dịch giả đã tự tử khi đang dịch tập truyện của Takase Sarao. Từ câu chuyện số 98, từ những cuộc gặp gỡ vô tình, những giấc mơ và cả linh cảm, Kamazi trở thành bạn thân của chị em nhà Takase và dần phát hiện ra bí mật về Sui, cô em út cùng cha khác mẹ của Saki và Otohiko, đồng thời là người tình của cha mình - nhà văn Takase, rồi sau đó là người tình của anh mình - Otohiko. Sự giằng xé giữa tình yêu, đam mê và giới hạn đạo đức, giữa quá khứ tổn thương với thực tại chông chênh đã khiến cuộc sống của các nhân vật trở nên nặng nề, thậm chí luôn chấp chới giữa hai bờ sống - chết.

Dù được đánh giá là có lối viết nhẹ nhàng, giàu nữ tính, nhưng N.P không phải là một tác phẩm dễ đọc, đặc biệt với những ai quen tiếp nhận văn học từ góc độ đạo đức. Một cô gái vô tình trở thành người tình của cha mình, rồi tìm đến anh trai, những hành động kỳ quặc, ám ảnh về cái chết luôn thường trực... tất cả tạo cho người đọc một cảm giác xa lạ. Thế nhưng, chính những điều khó hiểu ấy là cách Yoshimoto chuyển tải đầy ám ảnh chủ đề chính của N.P nói riêng, các sáng tác của bà nói chung: sự suy kiệt của giới trẻ Nhật Bản trong một xã hội hiện đại và ảnh hưởng của những thương tổn tinh thần tới cuộc sống của con người. Không có sex, sàn nhảy, rượu mạnh, khói thuốc mù mịt hay trò chơi biểu tình, đảng phái chính trị như những người trẻ trong Rừng Nauy của Murakami, tuổi trẻ với Saki, Otohiko, Kamazi, đặc biệt là Sui, là quãng đời âm thầm gắng gượng để vượt thoát những nỗi đau tinh thần. Nếu như cảm giác vô hướng đẩy các nhân vật trẻ tuổi trong Rừng Nauy vào tâm trạng cô độc thì nỗi đau tinh thần là lý do khiến cuộc sống của Sui, Otohiko, Saki, Kamazi trở nên nặng nề, đơn độc. Mối quan hệ giữa Sui, Otohiko, Saki là tình cảm gia đình, tình yêu, sự đam mê, là khao khát tìm thấy hình bóng người cha trong nhau, nhưng cũng là sự day dứt không thể giũ bỏ. Họ tồn tại giữa những xúc cảm đối lập ấy, vừa né tránh, vừa bao bọc nhau, vừa không hiểu điều gì đang xảy ra, vừa chẳng biết ngày mai sẽ ra sao và điều gì đang đợi mình ở phía trước. Banana Yoshimoto khiến người đọc cảm thấy các nhân vật của bà đang sống chậm, nặng nề, đầy ám ảnh. Điều kỳ lạ và cũng là điểm hấp dẫn nhất trong N.P nói riêng, các tác phẩm của Banana Yoshimoto nói chung đó là khả năng diễn tả hết sức tinh tế những diễn biến tâm lý phức tạp, những cảm nhận mơ hồ khó nắm bắt bằng một văn phong trong sáng, ngỡ như giản dị nhưng thực sự được chắt lọc đến từng con chữ. Sự hài hòa giữa vẻ đẹp của ngôn từ và ý tưởng đã góp phần tạo nên cả một không gian mang đậm màu sắc Banana trong N.P, "... một không gian vừa hiện thực, vừa hư ảo cùng những nhân vật đều thiện và đẹp với thứ bút pháp miêu tả tâm lý tinh tế đáng khâm phục, tất cả những điều đó đã làm nên một Banana duy cảm, duy mỹ và duy thiện" (lời giới thiệu của dịch giả Lương Việt Dzũng).

Quỳnh Nga
evan

[Kasumi]

Một bài viết khác :

Banana Yoshimoto, một trong những gương mặt nổi bật nhất của văn học Nhật Bản đương đại, thường được so sánh cùng Haruki Murakami và Ryu Murakami. Năm 1987, “Kitchen” ra đời, bắt đầu đưa cái tên Banana lên thành một cao trào trong giới thanh niên Nhật và độc giả quốc tế, được gọi là “Hội chứng Banana” (Bananamania). N.P là một trong những tác phẩm thành công nhất sau đó của nhà văn, cùng với các tiểu thuyết Vĩnh biệt Tugumi và Amrita.

Khác với văn phong tự nhiên, bột phát ở “Kitchen”, “N.P” đưa người đọc đối diện những đề tài nhạy cảm và gai góc. Như một khúc biến tấu của tác phẩm N.P bí ẩn trong truyện, “N.P” nói đến tình yêu đồng tính và đồng huyết, xen lẫn vào đó là những suy tưởng về ý nghĩa và tác động của văn chương lên cuộc đời thực. Những mối tình trong N.P, thêm một lần nữa, dẫn dụ chúng ta vào một khoảng không gian đầy màu sắc Banana Yoshimoto, với một lối văn nhẹ nhưng không thoảng qua, gọn ghẽ nhưng không thiếu cá tính.

Có thể nói, “N.P” là một cuốn tiểu thuyết mà đọc xong, người ta thấy bất an về thế giới nhân vật trong đó, về những vấn đề gây sốc mà tác giả đề cập (đồng tính nữ, tình dục cùng huyết thống, thần giao cách cảm và thấu cảm, huyền bí, tôn giáo...) Nhưng rồi qua cái nhìn trong sáng và bằng một văn phong tuyệt vời của Banana Yoshimoto, tác phẩm xoá đi những hoài nghi trong người đọc và cho phép họ tin, có những điều kỳ lạ, bí ẩn và phi thường xảy ra trong cuộc sống này... Như lời tác giả viết “Tôi chắc rằng, cũng như tôi, trong đời bạn cũng đã từng gặp những người không bình thường. Xuất sắc hay bình thường, họ đều phải đối mặt với gánh nặng thường trực nào đó làm cho cuộc sống của họ trở nên khó nhọc... Tôi muốn nói rằng những người đó nên được sống như họ mong muốn, không bị ai can thiệp. Ai cũng nên được sống như vậy...”

“Như những lời cuối cùng của truyện: “Mọi thứ đều rất đẹp. Mọi thứ của những chuyện đã xảy ra đều đẹp một cách dữ dội, như trong mắt của một người điên.”, giở bất kì trang sách nào, tôi tin rằng bạn đọc cũng có thể bắt gặp vẻ đẹp ấy: vẻ đẹp của tình yêu bản thân, tình yêu con người và tình yêu cuộc sống”. (Trích lời người dịch)

Tiền Phong

[Kasumi]

Yoshimoto Banana tên thật là Yoshimoto Mahoko, sinh năm 1964, con của một triết gia, bình luận gia nổi tiếng. Trưởng thành trong một gia đình có khuynh hướng cấp tiến và sớm tự lập, Yoshimoto Mahoko bắt đầu chuyên chú viết tiểu thuyết sau khi tốt nghiệp khoa Văn ở đại học Nihon. Tác phẩm đầu tay "Bóng của Ánh Trăng - Muunraito Shadô - Moonlight Shadow" đoạt giải Izumi Kyoka năm 1986, và cô trở thành hiện tượng văn học ngay trong năm sau đó với tác phẩm "Nhà Bếp - Kitchin - Kitchen". Yoshimoto Mahoko giải thích lấy bút hiệu Banana vì thích hoa chuối và đã viết những tác phẩm này trong giờ nghỉ khi làm hầu bàn cho một quán ăn ở Tokyo . "Nhà Bếp" được giải "Tác giả Mới - KaiEn" sau đó được quay thành phim ở Nhật và ở Hồng Kông.

Nhân vật chính trong "Nhà Bếp" là một cô gái mới đến tuổi thành nhân, cô độc vì vừa mất tổ mẫu, người thân cuối cùng đã nuôi cô lớn lên, cô thích nhà bếp là nơi cho cô sự an ủi và cảm giác an toàn, đến nỗi dùng luôn nhà bếp làm chỗ ngủ. Nhà quá rộng sau khi bà cô mất đi, nên cô đến trọ nhà một người bạn phái nam mồ côi cha, thật ra là sau khi người mẹ mất, người cha vốn có khuynh hướng đồng tính luyến ái đã sinh hoạt: ăn mặc, cư xử, hành động, như người mẹ nuôi con. Rồi người "mẹ" này, làm việc ở một quán rượu dành riêng cho giới đồng tính luyến ái, lại bị giết. Truyện tập trung vào tâm tình hiu quạnh âm thầm một- mình- trong- bóng- đêm- cuộc- đời của cô và người bạn ấy, những người còn quá trẻ để biết cách ứng xử với định mệnh khắc nghiệt phủ xuống đời mình.

Các tác phẩm tiếp theo của Yoshimoto Banana cũng đặt trọng tâm ở tính bi ai của đời sống hiện đại, sự mất mát trong đời sống, nhất là cái chết của người thân, người yêu, đặc biệt đối với phái nữ còn trẻ, những khổ đau định mệnh chồng chất lên những thân phận vốn đã bị ngược đãi trong xã hội. Dù vậy, trong khoảng tối ám có khi đến cùng cực ấy, vẫn le lói tia sáng hy vọng dựa trên lòng tin của tác giả vào nhân tính, để con người tự hồi phục hay được chữa lành. Tác phẩm của cô dung nhận đồng tính luyến ái, ngoại tình, phái nam mặc y trang của phái nữ,… như phản ứng đối với số phận. Đến nay, tác phẩm của Yoshimoto Banana đã bán hết hơn 6 triệu cuốn ở Nhật và hơn 1 triệu cuốn ở ngoại quốc, đã được dịch ra trên 20 thứ tiếng, có lần đã được kể vào hàng sách bán chạy nhất ở Ý, và cô đoạt liên tiếp nhiều giải thưởng văn học Ý những năm 1993, 1996 và 1999. Ở Hội nghị Thượng đỉnh G7 của 7 cường quốc kinh tế năm 1993, bộ trưởng ngoại giao Nhật đã tặng cuốn "Kitchen" của Yoshimoto Banana cho các vị nguyên thủ tham gia hội nghị.

Ngoài tiểu thuyết, Yoshimoto Banana đã xuất bản nhiều tập truyện ngắn, và tiểu luận. Những tác phẩm tiêu biểu là "Nhà Bếp", "Tugumi" (giải Văn Học Yamamoto Shugoro 1989, được Ichikawa Kon quay thành phim năm 1990), "N.P.", "Thằn Lằn" ("Tokage - Lizard", tập truyện ngắn), "Amurita" (giải Murasaki Shikibu 1995), "Trăng Mật" ("Honey Moon").

Mặc dù đã nổi tiếng như thế, Yoshimoto Banana vẫn tỏ ra là người thực tế, có hơi bí ẩn. Thường ăn mặc giản dị, ít trang điểm, mỗi ngày viết ít nhất 30 phút trên máy tính.

erct.com

[ZenG]

THANK YOU VERY MUCH
Nhưng em có thắc mắc: bản nhạc buồn North Point có liên quan gì đến tác phẩm này chứ

[Kasumi]

cái này có lẽ Pea nên tìm đọc tác phẩm sẽ rõ, vì Ka cũng chưa đọc nên hổng biết nữa :P

[Hayami S Chick]

Vì North Point là , thôi để mình trích một đoạn giải thích trong truyện nhá, Đây là cuộc nói chuyện giữa nhân vật chính Kazami và anh chàng cố người yêu Shoji
" Tôi hỏi Shoji:
-Này, sắp tới anh sẽ dịch tiểu thuyết của Takase Sarao đấy à?
_đúng đấy-Shoji nhìn tôi và nói giọng pha chút tự hào.
_Tựa đề là gì ấy nhỉ? Cái gì như là Initial ấy hả anh.
_"N.P" em ạ.
_"N.P" là gì?
_Là viết tắt của "North Poin" đấy.
_Nó có ý nghĩa là gì?
_ Có một bản nhạc xưa mang tựa đề như vậy.
_Bản nhạc đó như thế nào?
_Ờ một bản nhạc thật buồn bã...."

Và North Poin chính là tên 1 cuốn sách của nhà văn Takase Sarao, người tự sát và chết ở tuổi 48 trong truyện nói thế có thật không thì không biết đc . Cuốn sách đó gồm 97 thiên truyện. Nhưng thiên truyện thứ 98 được phát hiện và truyện cũng xoay quanh bản dịch truyện số 98 đó.

[Cốm]

Hôm trước vừa đọc cái truyện này xong =_=. Đọc xong váng hết cả đầu! +_+ Đúng là truyện siêu thực, chả bao giờ những chuyện đó xảy ra ở đời thực cả ^^". Nói chung là ks ko thích N.P.

[Hayami S Chick]

Chik thích nhất cái câu nói của bà Yoshimoto thôi:
Đạo diễn Alexandro Jodorowsky từng có lần nói về bộ phim El Topo của ông : "Nếu bạn là người vĩ đại, El Topo sẽ là 1 bộ phim vĩ đại. Nếu bạn tầm thường, El topo cũng là một bộ phim tầm thường".....
Quả thật một số đọc giả sẽ coi Sui là một người phụ nữ hư hỏng, trong khi một số người khác sẽ xem cô là 1 vị Bồ Tát, một người chấp nhận đẩy lùi thời điểm cứu rỗi của mình lại để giúp người khác đạt đến cứu rỗi của họ.


ĐỌc xong mấy câu đấy, và đọc lại N.P lần nữa, Chik thấy N.P cũng khá hay đấy chứ.

[Sayuri_chan]

Bổ sung thêm 1 vài nét về nữ tác giả này với tác phẩm Kitchen



Vài nét về Banana Yoshimoto
Nữ tác giả Banana Yoshimoto tên thật là Mahoko Yoshimoto sinh ngày 24.7.1964, là con gái của triết gia Nhật nổi tiếng Takaaki Yoshimoto. Banana Yoshimoto tốt nghiệp ngành Văn tại trường Nihon University, tại đây cô đã lấy bút danh là “Banana”, cái tên mà theo cô là rất “chúa” và “lưỡng tính”. Trong khi làm bồi bàn tại một hàng ăn vào năm 1987, Banana Yoshimoto bắt đầu sự nghiệp viết văn của mình. Kitchen, cuốn tiểu thuyết đầu tay của cô ngay lập tức trở thành một hiện tượng lớn với hơn 2,5 triệu bản sách được tiêu thụ, và đã tái bản trên sáu mươi lần tại Nhật Bản. Báo chí gọi đó là “Bananamania” (Hội chứng Banana). Đã có hai bộ phim truyền hình được chuyển thể từ Kitchen: một phim truyền hình ở Nhật, và một bộ phim khác, lớn hơn nhiều, được Yim Ho (Nghiêm Hạo) sản xuất ở Hồng Kông năm 1997. Kitchen cũng được một loạt các giải thưởng văn học như Kaien Newcomer Writes Prize năm 1987, Umitsubame First Novel Prize, Best Newcomer Artists Recommended Prize của Bộ Giáo dục, và Izumi Kyoka Literary Prize cùng vào năm 1988... Sau Kitchen, Banana đã bán trên sáu triệu bản sách tại Nhật Bản và đã trở thành một tác giả nổi tiếng trên toàn thế giới với hàng loạt các tác phẩm như N.P, Lisard, Asleep, Goodbye Tsugumi, Amrita, Sly, Argentina Hag, Hardboiled and Hard luck... trong đó Goodbye Tsugumi (tạm dịch: Vĩnh biệt Tsugumi) đã được dựng phim và đoạt Yamamoto Shugoro Literary Prize năm 1989, tiểu thuyết Amrita cũng được trao Murasakishikibu Prize năm 1994. Đến nay tác phẩm của Banana Yoshimoto bao gồm mười hai tiểu thuyết và bảy tập truyện ngắn. Hiện tại, Banana Yoshimoto đã lập gia đình và sống ở Tokyo. Khá khiêu khích, nữ tác giả còn phát biểu rằng tham vọng lớn nhất của mình là đoạt giải Nobel Văn học.

Kitchen, như một khởi đầu

Banana Yoshimoto có lẽ là một cái tên ít nhiều còn xa lạ với độc giả Việt Nam, tuy rằng đã gần hai mươi năm nay, cô gái viết văn này đã tạo nên một cơn sốt gọi là “Banana ghenso” (hiện tượng Banana) giữa những người yêu thích thứ văn chương nghiêng về nội tâm của cô, và có lẽ, đã vượt qua được cái nhất thời của một cây bút trẻ và thời thượng bởi những phẩm chất có thực về văn chương và tinh thần, trở thành một tiếng nói vô cùng hấp dẫn của văn học Nhật. Cùng với những tên tuổi như Haruki Murakami và Ryu Murakami... Banana Yoshimoto, với một lối biểu cảm đơn giản, hiện đại, trong đó cuộc sống cân bằng của cá nhân là một trong những chủ đề xuyên suốt nhất, đã thực sự góp phần thay đổi bộ mặt của văn học Nhật Bản hiện đại.

“Còn lại tôi và bếp. Dẫu sao như thế vẫn còn hơn nghĩ rằng chỉ còn lại một mình.”
Banana Yoshimoto được biết đến đầu tiên, chính là nhờ thiên truyện Kitchen này. Tác phẩm ra đời năm 1987, gắn liền với tên tuổi của cô như một dấu son trên văn nghiệp. Chuyện về một cô gái yêu bếp. Bếp là sự phản chiếu của con mèo đi tìm hơi ấm trong cô, là tiểu vũ trụ của một cô gái đô thị Nhật Bản đang buồn rầu, cô độc. Rồi trong căn bếp nơi một gia đình nọ, có một chàng trai và một người mẹ do người cha cải giới thành, cô tìm ra vẻ đẹp tâm hồn và sự ấm áp trong cuộc sống con người. Khi cô rời xa họ, bà mẹ mà cô đem lòng thương mến bất ngờ bị cái chết mang đi. Trong nỗi đau đớn, sự đồng điệu với người con trai càng trở nên sâu sắc... Và câu chuyện đơn giản và đơn tuyến đó, rút cục lại có thể khiến người ta cảm động một cách cổ điển nhất, làm rơi đi cái vỏ của văn hóa đại chúng, với những tính chất như “phá cách”, “siêu thực”, “manga”, “giải trí”... vẫn thường xuyên được gán cho thế giới của nhà văn này.
Nếu Kitchen làm được điều gì đó, là vì nó cũng không hề thiếu những nền tảng suy tư. Đó là một tác phẩm đã khơi nguồn cho một hình mẫu nhân vật sẽ được trở đi trở lại trong sáng tác của Banana - những con người phải luôn bước đi giữa nỗi buồn lặng lẽ bởi cô đơn, cảm thức về cái chết, những câu hỏi siêu hình nhỏ chốc chốc dội lại và ở phía bên kia, trong sự đối trọng, là niềm vui, sự say mê tìm lại được trong cuộc sống tỉ mỉ đời thường, trong mỗi dáng vẻ được nâng niu và cảm thông của những người xung quanh, là vẻ đẹp tình yêu đủ để xua đi những dự cảm mơ hồ, u ám.
Trong một thứ văn xuôi đã tiến gần đến thơ, tiết độ và gọt giũa, tác phẩm của Banana Yoshimoto gợi ra cái không khí vừa thuần khiết vừa u hoài của tâm trạng, trên ranh giới mong manh của những gì được nói ra một cách tằn tiện và những gì được giữ lại kìm nén trong tâm tư thầm kín của nhân vật. Nhưng rồi cũng vậy, văn của Banana Yoshimoto đã khác xa thứ văn chương truyền thống của đất nước cô, khi buồn rầu mà không khắc kỷ, nhẹ nhõm chứ không chất chứa lý tưởng. Nhân vật của cô, ngay từ ban đầu, đã chẳng mang vác bất cứ gánh nặng lý tính nào, chẳng có chút tham vọng về sự nhập cuộc xã hội, lý tưởng nào ngoài cuộc sống riêng tư và đời thường của cá nhân. Họ chỉ cư ngụ trong cái vòng nhỏ của gia đình, bè bạn, một vài người quen, trong cái ốc đảo nội tâm của riêng họ. Và nhà văn, trong cái không gian bé nhỏ đó đã làm nổi bật lên cách thế tồn tại của họ, ngọn lửa hâm nóng trái tim họ, khi sinh lực, tuổi trẻ, sự cảm thông giữa người với người đã trở thành câu chuyện quan trọng nhất.
Những người yêu thích Banana Yoshimoto còn có thể nói về một lối viết thật hiệu quả, của một người kể chuyện có tài ở chỗ đã chạm khắc ít thôi nhưng lại chạm khắc tinh xảo, một dạng bonsai của từ ngữ. Và, dù cái thế giới đó rút cục cũng chả rộng lớn gì, không hề có bóng dáng các tầng không gian, thời gian trong những câu chuyện kể như là nhấm nháp tâm trạng đó, cùng sự duy mỹ đôi khi lặp lại khiến người ta như bị ru ngủ trong cái ngưng đọng của tiểu tiết, Kitchen vẫn là một tác phẩm sâu lắng, ngời sáng, có thể đánh thức trong ta sự đồng cảm với những gắn bó sâu xa, tha thiết nơi con người. Và nữa, nhân vật trẻ tuổi trong tác phẩm của Banana, những người đang cố lòng tìm cho mình một chỗ đứng trong một vũ trụ lạnh lẽo, trống trải, họ khiến ta vui với sự ngây thơ, gan góc, và mẫn cảm thái quá... Có một cái gì rất non trẻ trong cảm giác về bản thân của họ, trong cách mà họ cố vận hết sức lực đơn độc từ cái tuổi trẻ vừa u sầu vừa tươi tắn, để chiến thắng tăm tối và hỗn mang đã luôn rình rập trong tiềm thức...

Kitchen, không nghi ngờ gì, chính là bước khởi đầu tuyệt vời của Banana Yoshimoto. Trong thực tế, tác phẩm này đã nổi tiếng đến nỗi năm 1993, tại hội nghị thượng đỉnh G7, Bộ Ngoại giao Nhật Bản đã tặng các bản sách Kitchen cho các đoàn đại biểu ngoại quốc! Và người ta tự hỏi không hiểu Bộ Ngoại giao có ai đã đọc Kitchen hay không, bởi cuốn truyện liên quan đến một người cha cải giới thành nữ và một cậu chàng thì đi mặc đồng phục học sinh của cô bạn gái đã mất...
Sau Kitchen, Banana Yoshimoto đã thực sự trưởng thành với những tiểu thuyết như N.P, Goodbye Tsugumi hay Amrita... Tuy nhiên, cuốn truyện đầu tay này vẫn là tác phẩm đầu tiên cần phải đọc, như một cánh cửa, để bước vào thế giới truyện độc đáo của Banana Yoshimoto.

[usagi]

Nhà văn Banana Yoshimoto rất giỏi trong việc miêu tả cảm xúc, nhiều khi chúng ta đọc mà cảm thấy rất khó nắm bắt được cảm nhận của nhân vật cũng như điều tác giả gửi gắm. Thế nên một số truyện của bà ấy mình thấy hơi siêu thực cũng phải thôi. MÌnh đã đọc nhiều truyện của Banana và mình thấy Amrita cũng là một cuốn như thế (cảm nhận của nhân vật sâu sắc quá so với sức hiểu của mình thì phải).