11

Sau đây là một vài đoạn trích từ cuốn Lời một thằng ngốc của triết gia Magg :

-Kẻ điên luôn luôn tưởng những người khác là điên.

-Lòng yêu thiên nhiên của chúng ta xuất phát, một phần, từ sự việc thiên nhiên không thù ghét cũng như ganh tị với chúng ta.

-Cách sống khôn ngoan nhất là luôn sống phù hợp theo tập quán đương thời, nhưng đồng thời cũng khinh miệt chúng.

-Những điều chúng ta muốn hãnh diện về nó hơn cả là những điều chúng ta không có.

-Không ai phản đối việc cần thiết phá đổ thần tượng. Đồng thời không một ai từ chối trở lên một thần tượng. Nhưng chỉ có những ai được ân sủng của thần thánh như người điên, kẻ vô lại hay anh hùng mới có thể an tọa trên ngôi thần tượng.(Craback gạch dưới đoạn này bằng móng tay)

-Tất cả những tư tưởng cần thiết cho đời sống chúng ta đã được phát biểu hết cả từ 3000 năm trước đây. Chúng ta không làm gì hơn được thêm là nhóm một ngọn lửa mới với những thanh củi cũ.

-Một trong những đặc điểm của chúng ta là chúng ta có thói quen vượt lên trên sự hiểu biết riêng của mình.

-Nếu như hạnh phúc đi đôi với khổ đau và hòa bình đi đôi với nỗi buồn chán ?..

-Bào chữa cho chính mình khó khăn hơn là bào chữa cho những kẻ khác. Ai nghi ngờ hãy nhìn mấy trạng sư.

-Kiêu ngạo, dâm ô, hoài nghi. Tất cả những thói xấu từ 3000 năm nay bắt nguồn từ ba điều đó. Có lẽ tất cả những đức tính cũng vậy.

-Bớt đi những mơ ước vật chất không hẳn mang lại thanh thản. Để có được sự thanh thản chúng ta còn phải bớt đi những mơ ước tinh thần.(Craback cũng gạch đọan này bằng móng tay).

-Chúng ta đau khổ hơn loài người. Vì chúng không tiến hóa bằng loài kappa.(Khi tôi đọc đoạn này, tôi không khỏi phì cười)

- Thực hiện được là có thể thực hiện….Có thể thực hiện là thực hiện được. Cuối cùng, cuộc đời chúng ta không thoát được cái vòng luẩn quẩn đó. …nói khác đi, cuộc đời luôn luôn bất hợp lý.

-Baudelaire sau khi trở lên lẩm cẩm, đã gói ghém nhân sinh quan của mình trong 1 chữ : "cái ***". Thế nhưng không nhất thiết điều ông nói ra ở đây giúp cho ta biết thế nào về ông. Thật ra, khi quá tin vào thiên tài của mình, vào thiên tài văn thơ đã nuôi sống được mình, ông ta đã quên chữ "bao tử" (tới đoạn này cũng vậy, có dấu móng tay của Craback)

-Nếu chúng ta dám sống một cuộc sống hoàn toàn dựa vào lý trí từ đầu đến cuối, thì đương nhiên chúng ta phải phủ nhận sự tồn tại của chính bản thân mình. Voltaire đã thần thánh hóa lý trí mà được hạnh phúc đến cuối đời, chứng tỏ loài người chưa được tiến hóa bằng loài kappa.

12

Sau đây là những gì đã xẩy ra vào một buổi chiều khá lạnh. Chán đọc Lời một thằng ngốc, tôi ra ngoài định đi thăm triết gia Mag. Trên đường, tại một góc đường vắng, tôi nhận ra một con kappa gầy như một con muỗi đang đứng dựa vào tường, và tôi không thể nào lầm được, đúng là con kappa đã chớp của tôi cây bút máy. Ta túm được nó rồi, tôi tự nhủ vậy. Tôi gọi người cảnh sát vạm vỡ tình cờ đi ngang qua đấy:

-Xin ông làm ơn hỏi tên kappa kia, y đã ăn cắp của tôi cây bút máy cách đây chừng một tháng.

Người cảnh sát, giơ cái gậy cầm trong tay phải (cảnh sát xứ này đeo một cây gậy bằng gỗ thủy tùng thay vì đeo gươm) gọi tên kappa của tôi.

-Ê này anh kia!

Tôi nghĩ tên kappa sẽ chạy trốn, nhưng với vẻ bình tĩnh không ngờ, y đi tới gặp người cảnh sát. Hơn nữa, y còn khoanh tay trước ngực, trâng tráo nhìn chúng tôi. Người cảnh sát không mảy may tức giận, rút từ trong cái túi trước bụng cuốn sổ, bắt đầu hỏi:

-Tên chi?

-Grukk

-Nghề nghiệp?

-Trước đây hai, ba ngày làm nghề phát thư.

-Được.! Theo lời khai của ông này, anh ăn cắp của ông ta một cây bút máy?

-Đúng, cách đây chừng một tháng.

-Để làm gì?

-Tôi định cho đứa con làm đồ chơi.

Lần đầu tiên Người cảnh sát nhìn thẳng y, vẻ nghiêm nghị, hỏi tiếp:

-Thế đứa con của anh?

-Nó chết cách đây một tuần.

-Anh có giấy khai tử trên người?

Tên kappa gầy còm rút từ trong túi trước bụng một tờ giấy. Liếc nhìn tờ giấy, viên cảnh sát bật cười thích thú, vỗ vai y và nói:

-Được rồi, xin lỗi đã làm phiền anh.

Ngạc nhiên, tôi nhìn viên cảnh sát. Lúc đó, lẩm bẩm điều gì trong miệng, tên kappa gầy gò quay lưng đi khỏi. Cuối cùng trở lại với nỗi kinh ngạc, tôi hỏi viên cảnh sát:

-Tại sao ông không bắt giữ tên kappa đó?

-Vì y vô tội.

-Nhưng y đã ăn cắp cây bút máy của tôi.

-Để làm đồ chơi cho đứa con, có đúng không? Nay đứa trẻ đã chết. Nếu ông có điều gì thắc mắc, xin đọc điều khoản 1285 trong bộ hình luật của chúng tôi.

Đến đó y quay người đi, không chờ đến câu trả lời của tôi. Vì chẳng có thể làm gì hơn được, tôi đành đi về phía nhà triết gia Magg, mồm lẩm bẩm: “điều khoản 1285... điều khoản 1285”. Ông triết gia Magg rất hiếu khách. Ngày hôm đó ở căn phòng lù mù của ông có mặt quan tòa Pep, ông bác sĩ Chak, ông giám đốc hãng thủy tinh Gaêl, và khói thuốc bay lên dưới ánh đèn mầu. Sự hiên diện của quan tòa Pep thật hợp đúng lúc cho tôi. Vừa mới đặt đít ngồi trên ghế, thay vì hỏi về điều khoản 1285, tôi hỏi ông Pep:

-Này Pep, xin ông thứ lỗi. Ở xứ này người ta không trừng trị những kẻ phạm pháp hay sao?

Pep, yên lặng rít một hơi dài điếu thuốc lá đầu mạ vàng, trả lời tôi như thể câu hỏi tôi không hay ho cho lắm:

-Dĩ nhiên chúng tôi trừng phạt, thậm chí còn dùng đến cả án tử hình.

-Nhưng cách đây một tháng, tôi...

Sau khi kể lại cho ông ta chuyện đã xẩy ra, tôi hỏi ông ta về điều khoản 1285 của bộ hình luật.

- Hừm, điều khoản đó được viết như sau:”Với tất cả những tội phạm, sau khi nguyên do của tội phạm này đã mất, phạm nhân sẽ không còn bị trừng trị”. Trường hợp của ông, con kappa trong chuyện này, trước đó đã là cha của đứa bé, bây giờ không còn là cha nữa. Vì vậy tội phạm tự nhiên bị xóa đi.

-Thật là vô lý.

-Xin ông đừng có đùa. Thật ra đúng là vô lý khi lẫn lộn một con kappa đã là cha, với con kappa đang là cha. Theo bộ hình luật Nhật Bản, hai trường hợp này được coi như một chứ gì !. Đối với chúng tôi thì thật lố bịch. Hơ hơ hơ hơ….

Pep nhả điếu thuốc và thoáng một nụ cười hờ hững. Chak, hoàn toàn xa lạ với thế giới luật gia, xen ngang vào trong câu chuyện, anh ta lấy tay chỉnh lại cái kính cặp, hỏi tôi:

-Này có án tử hình ở xứ Nhật không?

-Dĩ nhiên là có. Ở Nhật án tử hình xử bằng treo cổ.

Có lẽ ít hay nhiều không có cảm tình với Pep vì thái độ hờ hững lạnh nhạt của ông ta, tôi nhân cơ hội, trêu chọc ông ta:

-Ở xứ này án tử hình được xử theo lề lối văn minh hơn là ở Nhật?

-Điều này dĩ nhiên.

Pep còn tỏ ra hờ hững - ở xứ này người ta không dùng đến treo cổ, và rất ít khi dùng tới điện. Trong nhiều trường hợp, người ta cũng không dùng đến điện. Thường ra người ta chỉ cần gọi tội danh kẻ có tội.

-Và đủ để làm chết kappa?

-Dĩ nhiên. Hệ thần kinh loài kappa tế nhị hơn của loài người các ông.

-Phương pháp này không những chỉ áp dụng về án tử hình bởi luật pháp, mà ngay bọn giết người cũng dùng.

Gaêl, ông giám đốc hãng thủy tinh, cả người trở lên tím dưới ánh đèn mầu, phác một nụ cười khuyến khích.

-Thí dụ ngay cả tôi cũng suýt nữa thì chết vì cơn dồn tim vì hôm trước đây, khi nghe một ông xã hội chủ nghĩa nói tôi: “Ông là một thằng ăn cắp”.

-Chuyện này thường xẩy ra luôn mà thiên hạ không rõ. Một ông trạng sư tôi quen cũng chết cùng một lý do.

Tôi quay mặt về phía con kappa mới nói xen vào, triết gia Mag. Với nụ cười mỉa mai lúc nào cũng thấy trên môi, ông tiếp tục nói không nhìn ai:

-Con kappa trạng sư khi nghe ai gọi mình là “con ếch”...như ông biết ở xứ này, “ếch” có nghĩa là “man rợ “. Ngày lại ngày, y lặp đi lặp lại một câu hỏi:” Ta là ếch hay không là ếch?”, và y lăn ra chết.

-Thế thì cũng như tự tử...

-Phải biết rằng tên nào gọi kappa là một con ếch thì khi nói như vậy là cốt để giết con kappa. Nhưng theo ông, đó là tự tử à.. ?

Mag vừa mới dứt lời, thì bên kia bức tường của căn phòng - từ căn nhà của thi sĩ Tốc- có tiếng súng nổ vang, rung động không khí.

13

Chúng tôi chạy vội sang căn nhà Tốc. Một khẩu súng lục trong tay phải, phần trên đỉnh đầu máu đang trào ra, Tốc nằm ngửa giữa những chậu cây cảnh miền núi. Bên cạnh một con kappa cái, mặt vùi trong ngực Tốc, đang gào khóc. Tôi nâng bà ta dậy (bình thường, tôi không thích đụng đến lớp da lầy nhầy của kappa) và hỏi bả ta:

-Có chuyện gì vậy?

-Tôi chẳng hiểu chuyện gì xẩy ra. Hình như anh ấy đang viết cái gì đó. Và đột nhiên, anh ấy bắn vào đầu một phát. A...A... tôi biết làm sao đây hở trời? qur-r-r-r, qur-r-r-r-r (đấy là tiếng khóc của loài kappa).

-Tốc là một anh chàng ích kỷ. Ông giám đốc hãng thủy tinh Gaêl buồn rầu lắc đầu nói với ông quan toà Pep.

Nhưng ông quan tòa chẳng mở miệng, đốt một điếu thuốc đầu mạ vàng. Tới lúc đó, Chak quỳ gối để khám xét vết thương của Tốc, tuyên bố với năm người có mặt (thật ra là một người và bốn kappa) với dáng điệu của một vị bác sĩ:

-Đã quá trễ rồi...Tốc mắc bệnh đau dạ dầy kinh niên, và cũng chính là nguyên nhân đó khiến anh ta u uất.

-Anh ta đang viết điều gì vậy?

Triết gia Mag, lầm bầm trong miệng những lời này, và như để chứng minh cho lời độc thoại, ông ta nhặt một tờ giấy trên bàn. Tất cả (trừ tôi) đều nghển cổ để nhìn tờ giấy qua cái vai rộng của Mag.

Nào, ta hãy đứng dậy

Đi về phía thung lũng, biên giới của thế giới khổ đau,(19)

Đi về thung lũng này,

Nơi có những tường đá cao ngất

Suối nước trong

Và hoa của cỏ thơm toả mùi hương tuyệt diệu.

Quay lại nhìn chúng tôi, thoáng một nụ cười chua xót, Mag nói:

-Đây là bài phỏng theo bài của Goethe (20) bài ca về nàng Mignon. Thế thì theo tôi Tốc tự tử vì ý thơ cũng đã cạn.

Đúng lúc đó, tình cờ nhạc sỹ Craback cũng lái xe đến nhà Tốc. Chứng kiến cảnh này, Craback dừng một lát trước cửa, rồi đi về phía chúng tôi, nói với Mag:

-Có phải đó là chúc thư của Tốc?

-Không, đấy là bài thơ chót của ông ta.

-Thơ?

Mag vẫn bình thản, đưa cho nhạc sĩ đầu tóc bù xù Crabach bài thơ của Tốc. Ông này không đưa mắt nhìn xung quanh, bắt đầu đọc.. Mải mê đọc, ông ta hầu như không trả lời câu hỏi của Mag:

-Ông nghĩ gì về cái chết của Tốc?

-Này...ta hãy đứng..Tôi cũng vậy, không biết khi nào sẽ chết....về phía thung lũng...biên giới của khổ đau...

-Nhưng mà ông cũng là một trong những bạn thân của Tốc?

-Bạn thân? Tốc lúc nào cũng cô độc.. Về phía thung lũng, biên giới của thế giới khổ đau...Riêng Tốc, Ô, người tội nghiệp.! những tường đá cao ngất...

-Tội nghiệp?

-Suối nước trong...các ông có diễm phúc, tất cả các ông. Những bức tường đá cao ngất...

Mủi lòng vì con kappa cái không ngừng khóc, tôi nhẹ nhàng vòng tay quanh vai và dìu bà ta về cái trường kỷ trong một góc phòng. Ở đó một con kappa nhỏ chừng 2 hay 3 tuổi ngây thơ cười. Thay bà mẹ, tôi chơi với đứa trẻ và tôi cảm thấy mắt ươn ướt. Đấy là lần đầu tiên và duy nhất tôi đã khóc trong khoảng thời gian ở xứ này.

-Nhưng gia đình của con kappa ích kỷ này thật đáng thương nhỉ!

-Y có nghĩ gì đến gia đình sẽ ra sao sau khi y chết đâu.

Ông quan tòa Pep đốt hết điếu thuốc này đến điếu thuốc khác, trả lời câu hỏi của nhà tư bản Gaêl. Đột nhiên giọng nói oang oang của Craback làm chúng tôi ngạc nhiên. Tay cầm bản thảo, ông ta nói đỏng:

-Được rồi, tôi sẽ viết một tang khúc tuyệt vời.

Nhạc sỹ, đôi mắt ti hí sáng lên, nhẹ bắt tay Mag và nhẩy bước ra cửa. Một đám đông kappa cùng xóm đã, dĩ nhiên, tụ tập trước cửa nhà Tốc, tò mò nhìn vào trong nhà. Craback đẩy những người này bên phải, bên trái để đi ra, và nhẩy lên xe. Và tiếng máy xe vừa nổ thì ông ta đã hầu như biến mất.

-Xin đừng có quá tò mò.

Ông quan tòa Pep thay cảnh sát, đẩy đám kappa và đóng cửa lại. Và chắc nhờ thế mà yên lặng đột nhiên trở lại gian phòng. Trong bầu không khí yên lặng, giữa mùi máu của Tốc, lẫn với mùi thơm của hoa những cây miền núi, chúng tôi bàn về tang lễ cho người vừa mất. Chỉ riêng triết gia Mag, nhìn cái xác của Tốc, như trầm tư trong một giấc mộng. Vỗ vào vai ông ta, tôi hỏi:

-Cậu nghĩ gì vậy?

-Về cuộc đời của kappa.

-Cuộc đời kappa ra sao?

-Cuối cùng, loài kappa chúng tôi, có thể nói, để sống cho trọn cuộc đời kappa thì....

rồi Mag, không ít thì nhiều hơi bối rối, thì thào tiếp:

-Dù sao đi nữa, loài kappa chúng tôi tin vào một sức mạnh ở bên ngoài chúng tôi.

14

Vì câu nói của Mag mà dẫn tôi tới chuyện gợi ra những câu hỏi về tôn giáo. Là người duy vật, tôi chẳng bao giờ nghĩ đến vấn đề này một cách nghiêm túc. Nhưng vào lúc đó, chắc xúc động về cái chết của Tốc, tôi bắt đầu suy nghĩ về quan niệm khái quát của loài kappa về tôn giáo. Tôi đặt vấn đề này với anh chàng sinh viên Rapp:

-Chúng tôi có Thiên chúa giáo, Phật giáo, Hồi giáo, Bái hỏa giáo ( 21 ) và những đạo khác. Tuy nhiên đạo mạnh nhất là “Cận Đại Giáo “. Người ta cũng gọi là “Sinh Hoạt Giáo “(Đạo Sống) có lẽ danh từ sinh hoạt giáo cũng không được chỉnh lắm). Từ này bắt nguồn từ chữ quemoocha, trong từ đó vĩ từ cha tương đương với vĩ từ ism trong tiếng Anh. Nguồn gốc của từ quemoo là quemal, có nghĩa là sống, theo đúng nghĩa là ăn cơm, uống rượu, làm tình...

-Như vậy theo cậu thì ở đây cũng có nhà thờ, đền chùa...?

-Cậu nó giỡn? Ngôi đền của Hội Cận Đại Giáo là một kiến trúc đồ sộ nhất tại xứ này. Hay là chúng ta tới đó thăm xem sao?

Vào một buổi chiều nóng ẩm trời đầy mây, Rapp kiêu hãnh dẫn tôi đi thăm ngôi đền lớn nói trên. Quả thật tòa điện này đồ sộ gấp 10 lần nhà thờ St Nicolas ở Tokyo. Lại nữa, cái tòa nhà đồ sộ này là tập hợp của nhiều kiểu kiến trúc đủ loại. Tôi có cảm giác như ngộp thở khi đứng trước đại giáo đường này, trầm trồ nhìn những ngọn tháp cao vút và những nóc vòm bát úp. Tất cả hiện ra như vô số những cái chân bạch tuộc vươn thẳng lên trời. Chúng tôi đứng đó trước cổng chính- so sánh với ngay chính cửa vòm, chúng tôi chỉ là những vật bé tí tẹo - Bất động đứng một lúc, ngước mắt nhìn toà giáo đường, có dáng dấp như một con vật không lồ chứ không phải là một công trình kiến trúc.

Phía trong điện cũng rộng bát ngát. Giữa những cột tròn kiểu cô - ranh (22) khách thập phương loăng quăng đi lại. Cũng như chúng tôi, họ trông nhỏ xíu. Chẳng bao lâu, chúng tôi gặp một con kappa lưng còng. Rapp cúi người chào và nói với một giọng lễ phép:

-Bạch cụ, thật là vui mừng khi thấy cụ được an khang.

Con kappa kia cũng với một giọng cực kỳ lễ phép, cúi đầu đáp lễ lại:

-Xin cám ơn ông, Ông Rapp, ông vẫn có dáng... (đến đây, ông cụ ngừng lại một lát, có lẽ ông cụ nhận ra cái mỏ loét của Rapp). Đúng là trông ông mạnh khỏe. Thế thì ngày hôm nay có chuyện gì vậy.

-Hôm nay xin dẫn vị này lại. Chắc bạch cụ cũng đã từng nghe nói về vị này...

Thế rồi Rapp huyên thuyên dông dài kể lại chuyện của tôi. Một phần có lẽ để biện minh cho lý do không siêng năng lui tới đại giáo đường của anh ta.

-Bạch cụ, thật là một hân hạnh nếu có thể được cụ chỉ dẫn vị này đi vòng quanh thăm thú?

Ông cụ nở một nụ cười độ lượng, chào tôi, từ tốn lấy ngón tay chỉ bàn thờ trước mặt chúng tôi:

-Tôi xin vui lòng hướng dẫn ông, nhưng thật ra cũng chẳng giúp ích được chuyện gì. Tín đồ chúng tôi thờ phụng “Cây Sinh Mệnh” (Cây Sống) được đặt trên bàn thờ này. Như ông thấy, cây mang một trái vàng và một trái xanh. Trái vàng là trái thiện, trái xanh là trái ác....

Trong lúc ông cụ đang giảng nghĩa, tôi bắt đầu thấy nhàm chán, vì lời ông cụ thốt ra như những chuyện ngụ ngôn cũ rích. Dĩ nhiên tôi làm như chăm chú nghe. Nhưng một đôi lúc, không quên liếc mắt nhìn phía trong đại giáo đường.

Những cột trụ kiểu cô - ranh, những mái vòm kiểu gô – tích, những mô hình bàn cờ trên sàn kiểu Ả Rập, những cái ghế cầu kinh bắt chước kiểu sécession ....,sự hòa hợp từ tất cả mọi vật hỗn tạp toát ra một vẻ đẹp man dại kỳ lạ. Cái làm tôi chú ý hơn cả là những bức tượng bán thân bằng cẩm thạch đặt trong những hốc tường hai bên; tôi có cảm tưởng đã thấy những bức tượng này ở đâu đó, và tôi có lý. Ông gìà kappa lụ khụ sau khi đã thuyết hết về cây sinh mệnh, đi lại gần một cái hốc phía tay mặt, theo sau là tôi và Rapp, và bắt đầu giải thích về bức tượng bán thân đặt trong đó.

-Đây là một trong những vị thánh của chúng tôi...Thánh Strindberg, người chống lại tất cả. Theo lời kể thì sau bao lần đau khổ, ông tìm được giải thoát trong triết lý của Swedenborg(23).. Thật ra ông ta không được cứu rỗi. Vị thánh này, cũng tin vào Đạo Sống- như chúng tôi- ngoài ra ông ta chẳng còn tìm ra điều gì để tin tưởng. Các ông nên đọc cuốn Những truyền thuyết mà vị thánh này đã để lại cho chúng tôi., trong đó ông ta đã thú nhận là ông đã có lần tự tử mà không chết.

Cảm giác hơi buồn vì những lời nói này, tôi đưa mắt nhìn sang hốc tường tiếp theo, trong đó có đặt tượng bán thân một người Đức râu ria xồm xoàm.

-Đây là tác giả cuốn Zarathrousta, nhà thơ Nietzsche(24). Ông thánh này tìm sự cứu rỗi qua siêu nhân do chính ông tạo ra. Nhưng tuyệt vọng, ông này cũng vậy, cuối cùng hóa điên. Có thể nếu không hóa điên, ông không thể được tôn làm thánh.

Ông cụ kappa, sau một lát im lặng ngắn, dẫn chúng tôi tới cái hốc thứ ba.

-Tượng thứ ba là tượng của Tolstoi (25). Hơn tất cả những vị thánh khác, vị này đã từng tự khắc khổ hành xác. Vì sinh ra trong một gia đình quý tộc, ông ta không muốn trưng ra những đau khổ của chính bản thân mình trước sự tò mò của công chúng. Vị thánh này cố bắt tự mình tin vào Chúa, mà thật tâm ông không thể tin. Ông ta đã từng tuyên bố trước công chúng là ông tin tưởng vào đức chúa. Nhưng vào những năm cuối cùng của cuộc đời, ông không thể chịu đựng được bi kịch nói láo của mình. Hiển nhiên là vị thánh này, cũng như những vị khác, thường thật tình run sợ trước những thanh xà ngang trong thư phòng. Nhưng ông ta được kể là thánh trong những vị thánh khác, dĩ nhiên vì ông ta đã không tự vẫn.

Cái tượng bán thân đặt trong hốc thứ tư là một người Nhật như tôi. Khi nhìn thấy mặt người đồng hương này tôi không khỏi ngăn cảm được nỗi hoài hương.

-Đây là ông Kunikida Doppo (26). Người thi sỹ này đã biết tường tận nỗi buồn của tâm hồn người thợ bị xe lửa cán chết. Tôi thấy không cần thiết phải giảng nghĩa thêm cho ông về ông này. Bây giờ hãy nhìn tới tượng số năm.

-Có phài là Wagner? tôi hỏi ông cụ.

-Đúng đấy. Nhà cách mạng và bạn của vua chúa. Vào cuối đời mình, thánh Wagner đã đi tới chỗ chịu cả việc cầu nguyện trước bữa ăn. Nhưng ông ta đúng ra là người mộ Đạo Sống hơn là một con chiên nhà chúa. Nếu ta tin vào chính những bức thư của ông để lại, không biết đã bao lần trước những đau khổ của nhân loại, ông đã đi gần đến chuyện tự sát.

Chúng tôi đã đứng trước hốc thứ sáu.

-Đây là người bạn của thánh Strindberg, một họa sĩ trẻ người Pháp, cựu thương gia, đã từng bỏ vợ và đàn con để cưới cô gái người Tahiti 13 hay 14 tuổi. Trong huyết quản của ông thánh này có dòng máu của một cựu thủy thủ. Hãy nhìn đôi môi ông ta, còn dấu vết của thạch tín hay một chất gì như vậy. Người ở trong hốc thứ 7...Ông đã mệt rồi, thôi hãy đi tới đây.

Thật ra tôi cũng đã mệt mỏi. Bước theo ông cụ và Rapp, tôi đi qua một hành lang thoảng mùi hương và vào trong một căn phòng. Trong một góc của căn phòng nhỏ này có dựng một bức tượng Vệ Nữ đen, đồ cúng đặt dưới chân là một chùm nho dại. Tôi đã nghĩ nơi đây phải là phòng của một tu sĩ nên ắt không có trang hoàng, nên hơi ngạc nhiên. Hình như đoán được ý nghĩ của tôi, ông cụ, trước khi mời tôi ngồi, đã giải thích cho tôi hầu như lấy làm tiếc cho sự dốt nát của của tôi:

-Đừng quên là đạo của chúng tôi là Đạo Sống, dậy chúng tôi phải sống hết mình. Ông Rapp, ông đã cho vị này biết kinh thánh của chúng ta chưa?

-Bạch cụ, chưa. Cũng xin thú với cụ là tôi cũng chỉ mới đọc qua loa.

Rapp, lấy tay gãi cái đĩa trên đình đầu, thành thật trả lời. Ông cụ, cười hiền từ, tiếp tục nói:

-Như vậy thì chắc ông cũng không rõ. Thượng đế của chúng tôi sáng tạo ra thế giới trong 1 ngày( Cây Sống, duy chỉ là một cái cây, nhưng đầy quyền lực). Rồi Thượng Đế tạo ra một con kappa cái. Con này mệt mỏi vì buồn chán, muốn kappa đực. Thượng Đế thương tình, bèn lấy óc của con kappa cái tạo ra con đực. Ngài ban phép cho hai kappa, phán rằng: "hãy ăn, làm tình, và sống cật lực".

Lời ông cụ khiến tôi nhớ lại thi sĩ Tốc. Ông ta, tiếc thay cũng như tôi, đều vô thần. Vì tôi không phải là kappa, tôi có lý khi không biết Đạo Sống. Nhưng Tốc, sinh tại xứ sở kappa, chắc chắn phải biết Đạo Sống. Tôi lấy làm thương hại cho Tốc đã không theo đạo này. Vì vậy, cắt ngang lời ông cụ, tôi nói về Tốc:

-A, anh chàng thi sĩ đó quả thật đáng thương.

Nghe tôi nói như vậy, ông cụ thở dài:

-Chỉ có lòng tin, hoàn cảnh và sự ngẫu nhiên mới quyết định số phận chúng ta ( ông có thể thêm vào di truyền). Tiếc một điều là ông Tốc không có đức tin.

-Tốc chắc cũng thèm được như cụ, tôi cũng thèm được như cụ, còn như bọn anh Rapp đây thì hãy còn trẻ...

-Nếu như cái mỏ của tôi không bị loét thì tôi cũng đã lạc quan hơn.

Nghe những lời này, ông cụ thở dài thườn thượt một lần nữa, rớm rớm nước mắt, nhìn thẳng vào bức tượng vệ nữ đen, nói với chúng tôi.

-Thật ra, đây là nỗi bí mật của tôi, xin đừng nói cho ai hay cả- ngay cả tôi, tôi cũng không thể tin vào thượng đế của chúng tôi. Nhưng một ngày nào đó, những lời cầu nguyện của tôi...

Ông cụ còn đang muốn nói tiếp thì, bất chợt, cánh cửa gian phòng mở toang, đi vào một con kappa cái mập thù lù. Bà ta chạy thẳng tới ông cụ. Chúng tôi, dĩ nhiên, cố giữ bà ta lại, nhưng trong chớp mắt mụ đã quẳng cụ già xuống sàn.

-Đồ lão già mắc dịch! Hôm nay mày lại móc tiền trong túi bà để đi nốc rượu. Mụ ta hét lên.

Vào khoảng 10 phút sau, để mặc cặp kappa, chúng tôi bước như chạy trốn xuống thang cấp mặt tiền.

-Thấy cảnh đó thì biết ngay cả ông cụ cũng không tin vào Cây Sống đâu ! Rapp nói với tôi sau khi bước im lặng trong một lát.

Không trả lời, tôi ngoảnh lại nhìn về phía đại giáo đường. Dưới bầu trời mù sương, cũng như trước, tòa giáo đường vươn lên những tháp cao và những mái hình bát úp như một rừng chân bạch tuộc toát ra cái gì lung linh huyền hoặc như một ảo ảnh treo trong không trên sa mạc.

15

Sau chừng một tuần trôi qua, tôi tình cờ được biết qua bác sĩ Chak một chuyện lạ lùng. Theo đó thì căn nhà cũ của Tốc có ma. Vào khoảng thời gian này, con kappa cái của Tốc đã dọn đi ở nơi khác, và căn nhà của ông thi sĩ bạn tôi trở thành tiệm chụp hình. Theo như lời Chak, trên tất cả những tấm ảnh chụp trong tiêm này, Tốc, không hiểu sao, đều hiện ra mờ ảo ở phía sau ảnh người chụp. Tôi phải nói thêm là Chak, duy vật, hoàn toàn không tin có cuộc sống sau khi chết. Bằng chứng là khi kể lại chuyện này, anh ta còn nói thêm, với một nụ cười ranh mãnh, một câu như lời bình:"ngay cả linh hồn cũng có một sự hiện diện vật chất"

Tôi cũng không khác gì Chak, nghĩa là tôi cũng không tin có sự hiên diện của ma quỷ.Nhưng bởi vì tôi có cảm tình với thi sĩ Tốc, nên chạy ngay lại một tiệm sách, mua những tờ báo và tạp chí có đăng những bài về bóng ma Tốc và những hình ảnh ma quái của anh ta. Đúng vậy, trên tất cả những hình, một con kappa tựa như Tốc hiện ra mờ ảo, ở phía sau hình những con kappa già, trẻ, đực, cái. Nhưng chuyện làm tôi ngạc nhiên hơn cả những tấm hình, là những bài báo, nhất là bài tường trình của hội Tâm Linh Học. Sau đây là tóm tắt của bài tường trình mà tôi xin dịch lại khá trung thành (những lời ghi chép mà tôi thêm vào viết trong dấu ngoặc).

Bản tường thuật về hồn ma ông Tốc, thi sỹ. (Tập san Thông Linh Học Hiệp Hội, số 8274)

Hiệp hội hiện tại đã tổ chức một cuộc điều tra bất thường tại số nhà 251, đường..., căn nhà cũ của Ông Tốc, thi sĩ, tự vẫn, hiện tại là tiệm chụp ảnh..., của nhiếp ảnh gia x x, dự buổi họp có những thành viên sau (những tên đã bị lược bỏ ở đây).

Chúng tôi, hội viên của hội, với danh nghĩa 17 người, ông chủ tịch Tâm Linh Hiệp Hội Pếch cùng với bà đồng đáng tin cậy nhất của chúng tôi, bà Hốp, vào ngày 17 tháng 9, lúc 10.30 sáng, chúng tôi họp trong một phòng của tiệm chụp hình nói trên. Vừa bước vào tiệm chụp hình, bà Hốp, nhậy cảm với không khí thông linh, bị lên cơn giật toàn thân và ói mửa nhiều lần. Theo bà Hốp thì vì ông Tốc nghiện thuốc lá quá nặng nên không khí thông linh cũng bão hòa chất nicotine.

Chúng tôi, thành viên của hội, im lặng cùng ngồi với bà Hốp xung quanh một cái bàn tròn. Sau 3 phút 25 giây, bà Hốp rơi vào trong trạng thái xuất thần, và bị nhập bởi linh hồn ông thi sĩ Tốc. Như ghi lại dưới đây theo thứ tự tuổi tác, chúng tôi trò truyện với linh hồn Tốc nhập vào bà Hốp.

Hỏi: Tại sao anh lại hiện ra dưới hình thức ma?

Đáp: Để biết danh tiếng sau khi chết.

H :Anh, hay những linh hồn, nói chung ra, muốn có danh tiếng sau khi chết?

Đ :Tôi, ít nhất ra cũng muốn. Nhưng có một thi sĩ Nhật tôi gặp lại khinh bỉ danh tiếng sau khi chết.

H: Anh có biết tên của người thi sĩ này không?

Đ: Thật là tiếc, tôi đã quên tên. Tôi chỉ nhớ lại một trong những bài thơ 17 âm tiết mà ông ta thích sáng tạo.

H: Bài thơ ấy ra sao?

Đ: Furu ike ya

Kawazu tobikomu

Mizu no oto

(Trong ao cũ

Ếch nhẩy vào

Nước kêu bõm )


Ao xưa, ếch nhảy xuống,

Chỉ một tiếng nước xao.


H: Anh có coi bài thơ này là một tuyệt tác hay không?

Đ:Không đến nỗi dở, theo tôi. Nhưng nếu thay chữ “ếch” bằng chữ "kappa", bài thơ sẽ sáng hẳn ra.

H: Như vậy có thể cho biết lý do được không?

Đ: Vì chúng tôi, loài kappa, chúng tôi tìm ngay cả kappa trong nghệ thuật.

Tới lúc này, ông chủ tịch Pếch lưu ý chúng tôi rằng đây là một cuộc điều tra bất thường của 17 thành viên hiệp hội Tâm Linh Học chứ không phải là buổi bình văn.

H: Cuộc sống cuả những hồn ma thế nào ?

Đ:Không có khác gì đời sống của quý vị.

H:Anh có hối hận về việc quyên sinh không?

Đ:Không hối hận chút nào cả. Khi nào tôi chán cảnh sống làm ma, tôi sẽ dùng súng lục để sống trở lại.

H: Tái sinh có khó khăn lắm không?

Với câu hỏi này, hồn Tốc đáp lại bằng một câu hỏi. Kiểu trả lời này dĩ nhiên rất bình thường đối với ai đã từng quen biết Tốc.

Đ: (của Tốc) Tự tử có dễ dàng không?

H: Đời sống của quý vị có vĩnh cửu hay không?

Đ:Về cuộc sống của chúng tôi, ý kiến rất khác nhau. Không ai tin được vào ý kiến nào cả.Nhưng cũng nên biết rằng, may mắn cho chúng tôi, ở đây cũng có tôn giáo: Thiên chúa giáo, Phật giáo, Hồi giáo, Bái hỏa giáo.

H: Anh tin vào đạo nào?

Đ: Tôi vẫn theo hoài nghi chủ nghĩa.

H: Nhưng dù sao anh cũng không nghi ngờ sự hiện hữu của linh hồn?

Đ: Tôi không thể quá tin như quý vị.

H: Anh có nhiều bạn bè không?

Đ: Những người bạn tôi lui tới gồm những người từ xưa cho đến ngày nay, Đông phương và Tây phương, không dưới con số ba trăm. Nếu tôi phải nêu một vài tên quan trọng thì đã có Von Kleist, Meilender, Weininger....

H: Những bạn của anh đều tự tử?

Đ: Không hẳn, có người như Montaigne, biện hộ cho tự tử, và là một trong những người bạn tôi rất quý trọng. Nhưng tôi không liên lạc với những người bi quan không đủ can đảm để tự tử - Schopenhauer và đồng bọn..

H: Tôi muốn biết về sức khỏe của Schopenhauer?

Đ: Hiện nay ông ta đang lập nền tảng cho chủ nghĩa yếm thế của các linh hồn và đang bàn cãi những ưu hay khuyết điểm của chuyện phục sinh bằng tự tử.Nhưng từ khi ông ta biết được bệnh dịch tả là do vi khuẩn gây ra thì ông ta hết sức an tâm.

Chúng tôi tiếp tục hỏi về linh hồn của những người như Napoléon, Khổng tử, Dostoievsky, Darwin, Cléopâtre, Thích ca mâu ni, Démosthène, Dante, Sen no Rikyu (27) v.v. nhưng hoàn toàn thất vọng, Tốc thay vì trả lời thêm chi tiết, thì anh ta lại muốn hỏi thăm về những lời đồn đại liên quan đến chính anh ta.

H: (Tốc) Danh tiếng của tôi sau khi chết ra sao?

Đ:Theo một nhà phê bình thì anh được xếp vào hạng những thi sĩ tầm thường.

H: Nhà phê bình này chắc thuộc những người ghét tôi vì tôi không ký tặng họ tập thơ của tôi. Toàn tập tác phẩm của tôi đã được xuất bản chưa?

Đ: Xuất bản rồi, nhưng sách không được bán chạy lắm.

H: Toàn tập tác phẩm của tôi, sau 300 năm, nghĩ là sau khi hết bản quyền tác giả, thế nào cũng được tất cả mọi người mua. Có tin tức gì về người bạn gái đã chung sống với tôi?

Đ: Bà ta trở thành vợ của nhà xuất bản Rắc.

H: Tội nghiệp bà ta chưa biết được một mắt của ông ta là mắt giả. Thế còn những đứa con của tôi?

Đ: Chúng tôi được tin là chúng được gửi đến viện cô nhi quốc gia.

Sau một thời gian ngắn im lặng, Tốc tiếp tục hỏi:

H: Cái nhà của tôi hiện tại ra sao?

Đ:Trở thành một tiệm chụp hình.

H: Cái bàn thì sao?

Đ: Không ai biết số phận nó ra sao.

H:Tôi bí mật giữ một tập thư trong một ngăn kéo của cái bàn. Nhưng mừng là không có liên quan gì đến quý vị.. Bây giờ thế giới thần linh của chúng tôi sắp chìm dần trong bóng tối của buổi chiều rồi. Tôi từ giã quý vị. Xin chào các bạn. Xin chào các bạn thân thiết.

Với những lời cuối cùng, Bà Hốp thình lình thức dậy. Chúng tôi, 17 thành viên của hội thề trước đấng hoàng thiên, bảo đảm tính chất xác thực của những lời này (Về tiền thù lao của bà Hốp, chúng tôi trả với giá cả bình thường như lúc bà ta làm việc như một nữ nghệ sĩ)

16

Sau khi đọc những bài viết về hồn ma của Tốc, tôi dần dần xuống tinh thần, và tôi muốn trở về xứ sở loài người. Nhưng sau bao lần tìm kiếm trong những lúc đi tản bộ, tôi cũng không kiếm ra lại đước cái lỗ hổng mà tôi rơi vào đây. Lúc đó, tôi biết được từ ông đánh cá Bag kia, là có một con kappa già sống bình thản, hàng ngày đọc sách và thổi sáo, trong một khu ngoại ô. Nếu tôi thử hỏi con kappa này, may ra lão ta sẽ chỉ cho tôi con đường để đi ra khỏi xứ. Không chần chờ, tôi đi tới chỗ lão ở. Nhưng tìm đến nơi, trong một ngôi nhà nhỏ, tôi không gặp một con kappa già, mà một con kappa rất trẻ, chừng độ 12 hay 13 tuổi, cái đĩa trên đỉnh đầu còn chưa cứng lại, đang thổi sáo. Nhưng sau khi hỏi tên thì đúng là ông già kappa mà Bag đã nói.

-Cụ trông trẻ như một đứa bé.

-Thế cậu không hay ư? không hiểu số phận thế nào mà tóc tôi đã bạc trắng khi lọt lòng mẹ. Nhưng từ lúc đó trở đi, tôi bắt đầu trẻ lại, và bây giờ, cậu thấy tôi như đứa con nít. Nếu tôi tính tuổi, coi rằng lúc sinh ra tôi đã 60, thì bây giờ tôi 115 hay 116 tuổi.

Đưa mắt nhìn quanh trong phòng. Có thật là hoàn toàn do sự tưởng tượng của trí óc tôi hay không mà chiếc ghế xoàng xĩnh, cái bàn tầm thường đều đượm một không khí hạnh phúc thanh tao.

-Hình như cụ sống sung sướng hơn những con kappa khác?

-Hừm, có lẽ vậy. Trong thời niên thiếu, tôi là một lão già, và bây giờ ở tuổi chín chắn, tôi lại là một đứa trẻ. Vì vậy tôi không ham tiền bạc như những người già và không đắm đuối tình dục như những người trẻ. Tóm lai, nếu cuộc sống của tôi không sung sướng, thì ít nhất ra cũng bình thản.

-Thật vậy, cuộc sống của cụ chắc rất bình thản.

-Hừm, lão chưa nói cho cậu biết tất cả lẽ lão sống sung sướng. Lão có một thân hình khỏe mạnh, và lão có đủ tiền để tránh khỏi tất cả những nỗi khó khăn trong cuộc sống. Nhưng cái mà lão được đặc ân nhất là lão đã già khi mới sinh ra.

Tôi truyện trò trong một hồi lâu với ông lão về Tốc, người đã tự vẫn; về Gaêl, người nhờ thầy thuốc chẩn bệnh hàng ngày, nhưng tôi không hiểu tại sao cụ già kappa không để ý lắm về những chuyện tôi kể.

-Vậy thì cụ không có bám víu gì lắm vào cuộc sống như những kẻ khác?

Cụ già kappa, nhìn vào mặt tôi, bình thản trả lời:

-Cũng như mọi kappa khác, tôi đã ra khỏi lòng mẹ sau khi ông bố tôi hỏi tôi có muốn sinh ra trong cõi đời này không.

- Còn tôi, tôi rơi vào trong xứ này hoàn toàn do tình cờ. Xin cụ làm ơn chỉ tôi đường ra khỏi nơi đây.

-Chỉ có độc một đường để cậu ra khỏi nơi đây.

-Cụ nói gì, thưa cụ?

-Con đường mà cậu đi đến.

Khi tôi nghe những lời này, tôi không hiểu sao tóc tôi dựng đứng lên.

-Khổ quá, tôi tìm mãi không kiếm ra.

Cụ già kappa nhìn tôi với đôi mắt trẻ thơ. Rồi đứng dậy, đi về góc phòng, lấy tay kéo một sợi giây thòng xuống từ trên trần. Lúc đó một khung cửa sổ mái nhà mà đến mãi bây giờ tôi không để ý, bỗng mở ra. Phía ngoài khung cửa sổ mái nhà, qua những cành thông và thông tuyết, bầu trời xanh ngát hiện ra. Lại nữa, tôi thấy ngay cả ngọn núi Yari-ga-take vươn lên như một mũi tên khổng lồ. Tôi sung sướng nhảy cỡn lên như một đứa trẻ nhìn thấy máy bay.

-Này, cậu có thể ra bằng đường này.

Đoạn ông cụ lấy tay chỉ tôi sợi giây. Tôi tưởng chỉ là một sợi giây đơn giản, mà thật ra là một cái thang dây.

-Thế thì tôi có thể đi ra bằng lối đó?

-Dĩ nhiên nhưng lão cho cậu hay trước, đừng hối hận khi rời đây nhé.

-Ồ, tôi sẽ không hối tiếc gì cả.

Vừa mới trả lời xong, tôi trèo lên thang dây, vừa ngắm cái đĩa trên đỉnh đầu cụ già kappa phía dưới xa.

17

Từ khi trở về từ xứ kappa, đôi lúc tôi khó chịu về mùi da người. So sánh với loài người, loài kappa thật là sạch sẽ. Lại nữa, cái đầu của chúng ta, loài người, dưới mắt tôi đã quen nhìn loài kappa, thật là kỳ dị. Có lẽ đối với quý vị thì không hiểu được, nhưng ngoài đôi mắt và cái miệng ra, cái mũi là vật khiến tôi có cảm giác mạnh. Tôi cố kiếm cách, dĩ nhiên trong trường hợp có thể, không gặp người nào. Tuy nhiên, tôi dần dần quen lại với loài người. Sáu tháng sau khi trở về, tôi có thể đi bất cứ chỗ nào. Nhưng rắc rối là, trong khi nói chuyện, tôi thường thốt ra theo bản năng những tiếng của ngôn ngữ kappa.

-Cậu sẽ ở nhà vào ngày mai?

-Qua

-Cậu nói gì vậy?

-Rằng tôi sẽ có nhà.

Cứ như thế mà cuộc đối thoại diễn tiến. Nhưng đúng một năm sau khi tôi trở về từ xứ kappa, tôi thất bại trong một công chuyện...và..(khi ông ta nói đến đây, bác sĩ S...nói ngay: Ngừng lại đi!-Theo lời ông bác sỹ S.. thì cứ mỗi lần kể đến chuyện này, người bệnh số 23 lại lên cơn trở nên hung dữ, ngay cả khán hộ cũng không kiềm chế ông ta được)

-Thôi, khỏi cần nói chuyện đó. Nhưng thất bại của công việc nảy khiến tôi có ý định muốn trở lại xứ kappa. Không phải là "đi" mà là "trở về". Xứ kappa đối với tôi, trong tình trạng cuả tôi vào thời kỳ đó, như quê hương cuả tôi.

Tôi yên lặng lách ra khỏi nhà, định leo lên tầu theo con đường Chuo-sen (28). Chẳng may, tôi bị một cảnh sát viên bắt và giam ở bênh viện. Trong thời gian ở bệnh viện, tôi luôn nghĩ đến xứ kappa...Ông bác sỹ Chak ra sao? Triết gia Mag chắc như thường lệ đang nghĩ, về một vấn đề dưới ngọn đèn bao bởi lớp kính 7 mầu. Nhất là anh bạn thân Rapp với cái mỏ bị loét...Vào một buổi chiều nhiều mây như hôm nay, trong khi đang mơ màng, tôi suýt nữa hét lên. Tôi không hiểu làm sao ông ta lại vào được, ông kappa đánh cá có tên Bag, đứng trước mặt tôi, cúi đầu nhiều lần! Tôi cũng không còn nhớ rõ, sau khi hoàn hồn, tôi đã khóc hay cười. Nhưng dù sao trong một khoảng thời gian dài, tôi sung sướng có thể nói tiếng kappa:

-Ồ Bag, làm sao cậu đến đây được?

-Ô, tôi tới đây để thăm ông, được tin ông đau ốm.

-Làm sao cậu biết được tin?

-Nghe tin qua radio.

Bag hãnh diện cười.

-Nhưng làm sao cậu tới đây được?

-Chẳng có gì là khó khăn. Sông và lạch ở Tokyo là đường đi của loài kappa.

Tôi mới nhớ lại là kappa, như ếch, thuộc loài lưỡng thê, trên cạn dưới nước.

-Nhưng không có sông ở quanh đây.

-A, tôi tới đây theo ống dẫn nước, và ra khỏi bởi cái miệng vòi cứu hỏa...

-Miệng vòi cứu hỏa?

-Ông quên rằng ở xứ kappa cũng có thợ máy?

Từ đó, cứ hai hay ba ngày, những con kappa lại đến thăm tôi. Theo lời bác sỹ S..thì tôi mắc chứng tâm thần phân liệt (Dementia praecox), nhưng theo bác sĩ Chak thì - (điều này chắc thất lễ đối với chư vị) không phải tôi mắc chứng tâm thần phân liệt, mà chính là bác sĩ S..mắc chứng bệnh này và cả quý vị nữa. Không những ông bác sỹ Chak, mà cả anh chàng sinh viên Rapp và triết gia Mag cũng đến thăm tôi. Tuy vậy, ban ngày, ngoài ông đánh cá Bag, không một ai tới đây. Nhất là vào đêm khuya, họ tới từng hai hay ba...vào những đêm có trăng. Đêm qua chẳng hạn, tôi nói chuyện với Gaêl, ông giám đốc xưởng thủy tinh và triết gia Mag. Và ngay cả chúng tôi yêu cầu Craback, ông nhạc sĩ, chơi một khúc violon. Nhìn kia! Quý vị có thấy bó hoa huệ đen để trên bàn đằng kia? Craback đã mang tới tặng tôi tối qua đấy. (Tôi quay lại, nhưng trên bàn chẳng có gì cả, ngay cả một bó hoa)

-Cuốn sách này do triết gia Mag đã cất công mang tới cho tôi. Hãy đọc vần thơ đầu tiên. Không, các ông không thể biết ngôn ngữ kappa. Thôi để tôi đọc cho mấy ông. Đây là tác phẩm toàn tập của Tốc, vừa mới xuất bản:

(Tay dở một cuốn niên giám điện thoại cũ, ông ta bắt đầu cao giọng đọc những câu thơ như sau)

Giữa rừng hoa cọ,lùm tre,

Phật Tổ ngài đã ngủ mê lâu rồi.

Cây vả bên đường chết khô

Đức Chúa dường cũng xuống mồ theo chân

Chúng ta phải nghỉ ngơi thôi,

Trước phông rạp hát, thảnh thơi cứ nằm.

(và ở phía sau sân khấu, chúng ta chỉ thấy một bức phông chắp vá bằng những mảnh vải vụn)

Nhưng tôi cũng không quá bi quan như thi sĩ Tốc. Khi mà những kappa còn đến viếng thăm tôi thường xuyên...À quên, quý vị còn nhớ ông quan toà Pep, bạn tôi. Ông này sau khi bị mất chức, trở lên điên khùng. Tôi được nghe tin cho hay ông ta đang ở trong một bệnh viện tâm thần của xứ kappa. Tôi rất muốn đi thăm ông ta, nếu bác sĩ S...cho phép tôi.

Cung Điền


Chú thích

1-Swift, Jonathan (1667-1745) văn hào Ái nhĩ Lan, nổi tiếng với trường thiên Guilliver phiêu lưu ký, giọng văn hài hước châm biếm chống lại xã hội đương thời, nhất là giới quý tộc Anh. Tập đầu trong trường thiên Guilliver phiêu lưu ký (4 tập)(1720-1726), cuộc hành trình xứ Lilliput, Swift đã hài hước đả kích vua và giới quý tộc bằng cách cho Guilliver đái vào kinh thành để chữa cháy.

2-Butler (Samuel) (1835-1902) Tiểu thuyết gia người Anh. Tiểu thuyết hài hước của ông châm biếm xã hội quý tộc Anh (Erewhon...), đọc ngược chữ Nowhere.

3-France, Anatole, Thibault (1844-1924): văn hào Pháp. Những sách của ông viết về lịch sử hay phong tục (Le crime de Sylvestre Bonnard, 1881; la Rotisserie de la Reine Pédauque; le Lys rouge, 1894; Les dieux ont soif, 1912) với giọng điệu chế nhạo và hoài nghi. Nhận giải Nobel văn chương năm 1921.

4-Kamikochi: Vùng suối nước nóng tại huyện Nagano. Những dặng núi tại đây có nhiều ngọn cao trên 3000 m.

5-Kumazasa: trúc còi.(coi hình). Đây là loại trúc nhỏ, thân lớn không quá một ngón tay, cao không quá 1 m. Chữ kuma có nguồn gốc từ chữ Ôi, cũng có lúc được viết là chữ Hùng (con gấu), có nghĩa là những vầng đen thường có dưới con mắt. Người Nhật thường nói:”Kuma ga dekita “ để chỉ trường hợp bị mệt nên có vầng đen dưới mắt. Kuma zasa ra lá mầu xanh vào mùa xuân, đến mùa thu thì quanh mép lá bị úa ra trước nên trắng ra như một viền trắng chung quanh lá, trông giống như vầng(kuma) dưới con mắt. Lá mới của Kumazasa chứa nhiều vitamines, nên thường dùng để chế trà khoẻ (kenko cha).

6- Corned beef: nguyên văn bằng chữ Katakana, chuyển âm từ tiếng Anh corned beef.

7-Quax!Quax: nguyên văn trong truyện.

8-Ginza: Trung tâm thương mại Tokyo.

9-Quax, Bag, quo quel, quan?: nguyên văn trong truyện.

10-Suiko Koryaku: Thủy Hổ Khảo Lược, những lời bàn sơ lược về kappa. Vì mặt của kappa tựa như mặt con hổ, nên kappa cũng có tên là hổ nước (suiko).

11- 50 độ Fahreinheit: vào khoảng 15 độ Celsius.

12-Rượu áp-xanh: một thứ rượu mạnh của Pháp, cất từ cây absinthe.

13-Khổ 8 : Khổ sách A 5 (152x218mm)

14-Khổ 12: Khổ sách B6 (127x188 mm)

15-Khổ 16: Khổ sách A 6 (76 x 109 mm)

16-Sécession: trường phái nghệ thật và kiến trúc tại Áo, song song với trường phái Art Nouveau tại Pháp vào khoảng 1890

17-Yanigida Kunio: (1875-1962) nhà dân tộc học nổi tiếng Nhật Bản.

18-Tanagra: làng Hy Lạp (Beotie), trung tâm sản xuất những tượng nhỏ nổi tiếng bằng đất nung, vào khoảng thế kỷ thứ VI trước CN

19- Nguyên văn Shabakai, sa bà giới. Dịch âm từ tiếng Phạn.Trong kinh Phật gọi đời là cõi Sa (Ta) Bà, nghĩa là cõi đời phải chịu nhiều khổ não.

20- Goethe, Johan Wolgang (1749-1832) văn hào Đức, tác giả Faust (1819).

21-Bài hỏa giáo: Thành lập bởi Zoroaster (?628-?553 B.C.) một lãnh tụ tôn giáo xứ Perse

22- Cô-ranh: Corinthe, kiến trúc theo lối Hy Lạp xưa, dùng những tảng đá đục thành hình lá cây (xem hình).

23-Swedenborg, Emanuel (1688-1772) nhà thần học Thụy Điển.

24- Nietzche, Friedrich: (1844-1900) triết gia Đức

25- Tolstoi : Lev Nikolaievitch(1928-1910) đại văn hào Nga, tác giả cuốn Chiến tranh và hòa bình, Anna Karenine, la Sonate à Kreutzer.

26-Kunikida Doppo : (1871-1908) tiểu thuyết gia Nhật, tiền thân của trường phái tự nhiên Nhật Bản.

27-Sen no Rikyu : tên thật là Sen no Soeki (1520-1590), trà sư nổi tiếng, đã từng ở dưới trướng 2 vị xứ quân Oda Nobunaga (1534-1582) và Toyotomi Hideyoshi (1536-1598). Ông bị xứ quân sau cùng giết chết.

28- Chuo-sen: (trung tuyến)đường xe điện tại Tokyo, theo hướng Đông -Tây, như đường kính của đường xe điện vòng Yamate-sen, tựa như đường central line tại Luân Đôn, hay đường xe điện ngầm số 1 (Métro) tại Paris.