Ảnh hưởng của phim truyền hình châu Á đối với công chúng Việt Nam

[kodaki]

3. Ảnh hưởng du lịch

Đảo Nami

Ảnh hưởng này có thể nhận thấy rõ rệt sau khi phim Hàn được yêu thích ở Việt Nam, các công ty du lịch đã mở rất nhiều tour du lịch đến các địa danh trong phim Hàn Quốc như: đảo Nami (trong phim Winter Sonata), đảo Jeju (trong phim All in và nhiều phim Hàn Quốc khác…v…v…)



4. Ảnh hưởng văn hóa và ngôn ngữ



Như đã nói, ở thời kì phim Hồng Kông được ưa thích, do Fafilm ***g tiếng nên chưa xuất hiện sự ảnh hưởng về mặt ngôn ngữ. Nhưng đến thời kì phim Hàn, chiếu trên tivi, do thuyết minh nên công chúng vẫn còn có thể nghe được giọng Hàn Quốc. Qua đó, rất nhiều bạn trẻ đã biết và thuộc những chữ vô cùng thông dụng như : sarang hee (Anh/em yêu em/anh), bo go ship da (anh nhớ em), kidari (anh/em sẽ chờ em/anh), annyong (xin chào), komapsumnida/kamsahalnida/koumawo (cảm ơn)…v…v…và đặc biệt là chữ oppa (anh)! Chữ oppa là dành để cho các cô gái Hàn Quốc gọi người con trai mình yêu một cách nũng nịu. Các fan nữ hâm mộ phim Hàn Quốc ở Việt Nam rất thích chữ này. Nắm được tâm lí đó, báo Hoa Học Trò, báo Mực Tím khi viết bài về nam diễn viên Hàn Quốc cũng ghi chữ là oppa. Lâu dần, chữ này đã thành thông dụng, phổ biến trong giới nữ sinh-sinh viên Việt Nam đến nỗi hầu như hỏi bất cứ ai chữ oppa là gì, họ đều có thể nói nghĩa được.
Làn sóng yêu thích phim Hàn còn kéo theo sau nó là việc các nhà xuất bản đã cho ra đời rất nhiều cuốn sách học tiếng Hàn. Một trong những cuốn ra đời sớm nhất có thể kể là cuốn: Tự học tiếng Hàn của Nguyễn Hoàng Vĩnh Lộc biên dịch, nhà xuất bản Thanh Niên phát hành vào tháng 8.2000. Ngoài ra, những trung tâm Hàn ngữ cũng bắt đầu ra đời. Cho đến thời điểm hiện nay, vì vẫn hiếm có trung tâm dạy tiếng Hàn ở Việt Nam nên học phí cũng vẫn còn khá mắc so với mặt bằng chung của các ngôn ngữ khác. Trung bình một trung tâm học tiếng Hàn hiện tại, tùy theo lịch học mà lấy học phí từ 2-5 triệu đồng trong khi đối với các ngôn ngữ khác thì trung bình chỉ từ 600.000-1.500.000 đồng.



Những ai xem phim Hàn Quốc đều biết được những nét văn hóa đặc trưng như: người Hàn Quốc rất tự hào về đảo Jeju, đối với một gia đình trung lưu, không có điều kiện kinh tế đầy đủ thì khi kết hôn thường sẽ hưởng tuần trăng mật ở đảo Jeju; khi buồn, người Hàn Quốc thích uống rượu soju; họ thích ăn kim chi, kim-bak…Bên cạnh những mặt tinh tế đó, hầu hết những người không phải là người Hàn Quốc xem phim Hàn Quốc đều nhận ra rằng, người Hàn Quốc thường không kiềm chế được cảm xúc. Và nhiều khi họ thể hiện cảm xúc một cách rất tiêu cực: đàn ông Hàn Quốc khi giận dữ rất dễ đập phá đồ đạc, phụ nữ thì mắt gườm lên với ánh nhìn rất sắc nhọn và họ có một câu ca thán nổi tiếng mà cho đến bây giờ, không chỉ fan Việt Nam mà cả fan quốc tế đều thuộc lòng: “aigoo” hoặc “omo” (hai chữ này tương tự như chữ “trời ơi” của Việt Nam). Hiện nay, trên nhiều trang diễn đàn về điện ảnh hoặc những trang dành cho giới trẻ nói chung đã thấy bắt đầu xuất hiện một lượng không nhỏ những người dùng chữ “aigoo” và “omo” này thay thế dần cho chữ omg (Oh my god trong tiếng Anh), có thể kể một trong số những trang tiêu biểu là: krfilm.net, iuphimhan.com, dienanh.net.
Ngoài ra, có một hiện tượng cũng cần phải điểm qua khi nói về sức ảnh hưởng văn hóa của phim châu Á đối với công chúng Việt Nam đó là hiện tượng những cô gái miền Tây Nam Bộ, do hoàn cảnh gia đình nghèo khó, lại chịu ảnh hưởng từ các bộ phim châu Á nên đã chấp nhận lấy chồng Hàn Quốc, Đài Loan…mà không qua tìm hiểu trước, bất đồng ngôn ngữ, dẫn đến nhiều trường hợp đáng tiếc đã xảy ra: nhẹ thì bị thương tật do chồng đánh đập và nặng nhất là cái chết thương tâm. Vấn đề này cũng đã trở thành nóng bỏng ở Hàn Quốc khi đài SBS phát sóng phim Golden Bride từ ngày 23.6.2007 đến ngày 3.2.2008, nói về trường hợp một cô gái người Việt kết hôn với người chồng Hàn Quốc. Ban đầu, rating của phim không cao lắm nhưng rating càng ngày càng tăng dần ở cuối phim mặc dù có số tập rất dài (64 tập). Đặc biệt những tập gần cuối phim có vị trí đứng thứ 1 hoặc 2 trong cả nước lúc đang ở thời điểm phát sóng. Và điều đáng kể nhất là nử diễn viên Như Quỳnh đóng vai phụ trong phim này đã giành đến 2 giải thưởng của đài SBS trong năm 2007: giải đặc biệt dành cho diễn viên nước ngoài và giải diễn viên được yêu thích do khán giả của đài SBS bình chọn. Thêm vào đó, năm 2008, phim Spotlight của đài MBC về đề tài cuộc sống của những phóng viên cho mảng tin tức thời sự truyền hình cũng đã dành một thời lượng nhỏ quay cảnh phóng viên Seo Woo Jin (do Son Ye Jin đóng) đến phỏng vấn một cô dâu Việt bị bạo hành trong gia đình Hàn Quốc ở tập 11. Đoạn phim tuy ngắn nhưng thể hiện rõ ràng thái độ đứng về phía cô dâu Việt. Chính nhờ những đoạn phim này mà dư luận phẫn nộ về việc các cô dâu Việt bị những ông chồng vũ phu của Hàn Quốc hành hạ phần nào cũng được xoa diệu.

Phim Golden Bride (SBS)

CHƯƠNG II:

THỰC TRẠNG THỊ HIẾU XEM PHIM CỦA CÔNG CHÚNG VIỆT NAM

SAU NĂM 2005 KHI PHIM VIỆT TĂNG GIỜ PHÁT SÓNG

Từ năm 2005, phim Vòng xoáy tình yêu do Lasta sản xuất, phát sóng trên HTV7 tiên phong cho chương trình “Giờ vàng cho phim Việt” và cũng mở đầu cho thời kì phim do các hãng tư nhân làm. Bộ phim có kịch bản gốc được chuyển thể từ Thái Lan này đã gây xôn xao dư luận và đạt tỉ suất bạn xem đài khá cao vào lúc đó. Hiện tại, các nhà làm phim Việt Nam đang đặt ra mục tiêu mỗi năm, phim Việt Nam sẽ chiếm sóng truyền hình khoảng 50%. Câu hỏi đặt ra là từ sau khi phim Việt tăng sóng, công chúng có thật sự xem phim Việt nhiều hơn? Ảnh hưởng của phim châu Á có giảm đi?
Sau một cuộc khảo sát nhỏ, tôi đã rút ra kết luận là công chúng có xem phim Việt nhiều hơn lúc trước nhưng sức ảnh hưởng của phim châu Á vẫn không giảm. Đa phần, đối tượng chủ yếu xem phim Việt phát trên sóng truyền hình hiện nay thuộc tầng lớp trung niên. Họ tuy lúc trước không thích xem phim Việt nhưng vì không có thời gian rảnh rỗi nhiều, luôn mệt mỏi sau khi làm việc cả ngày nên dù không thích, họ cũng theo xu hướng bật tivi lên, có gì coi nấy. Còn đối với giới trẻ thì mặc dù khi họ không thích xem phim Việt và có điều kiện để lên mạng xem những phim mình thích nhưng thi thoảng họ vẫn xem một vài phim Việt trên tivi. Ở đây, ta có thể nhận thấy mô hình truyền thông liên cá nhân khá rõ. Đó là trong một gia đình bình thường có cha mẹ và con cái, khi những bậc cha mẹ tuổi trung niên xem phim Việt Nam trên tivi thì con cái họ đôi khi cũng vô thức xem chung. Hầu hết, lượng giới trẻ xem phim Việt Nam hiện nay đều không theo dõi đầy đủ một bộ phim hay một tập phim phát sóng trên tivi. Họ cũng không chú tâm canh lịch phát sóng, canh giờ để theo dõi mà thường nếu tình cờ mở lên thấy có thì xem hoặc xem cùng cha mẹ. Cũng có một lượng giới trẻ theo dõi và thật sự thích phim Việt nhưng số lượng này rất ít. Đó là hầu hết là những người sinh từ những năm 93,94 trở đi vì họ còn quá nhỏ và lớn lên khi cơn sốt phim châu Á ở Việt Nam đã có từ lâu, đang trong giai đoạn bão hòa. Còn những giới trẻ thế hệ 8x hoặc 9x nửa đầu, đến giờ vẫn chưa mặn mà lắm phim Việt.
Như đã viết ở chương 1, phần 1.6 và phần 2, giới trẻ này tiếp xúc với nền điện ảnh châu Á qua mạng internet. Lúc đầu chỉ là để tìm hiểu thông tin về những ngôi sao họ yêu mến, nhạc phim…nhưng từ năm 2005 trở đi, khi phim Việt phát sóng nhiều trên truyền hình và họ vẫn chưa thể yêu thích được phim Việt, họ bắt đầu lên mạng để down phim. Khoảng thời gian đầu, việc down phim rất khó khăn nhưng về sau các web free cung cấp host phát triển mạnh mẽ trên mạng. Ở Việt Nam, các host nổi tiếng là: megaupload.com, mediafire.com, rapidshare.net…Nhờ những trang này mà mọi người đã không còn phải vất vả download phim như lúc trước. Tuy nhiên, do không phải là directlink nên đường truyền của các trang web này rất chậm. Do đó, khoảng thời gian ban đầu khi mới có các trang này, mọi người cũng không dùng nó để down phim nhiều lắm vì rất mất thời gian. Chưa kể lúc đó, còn chưa có chương trình Hjsplit- một chương trình cho cắt và nối file gọn nhẹ, nên việc upload một tập phim lên mạng mất rất nhiều công sức khi họ phải cắt phim bằng những chương trình vừa cắt vừa tự động convert file lại. Nhưng khoảng thời gian sau này, ngày càng có nhiều web cung cấp free host ra đời nên giữa các trang này có sự cạnh tranh với nhau rất lớn. Nhờ vậy mà đường truyền của các trang này cũng bắt đầu cải thiện, ổn định dần. Nhất là mediafire. Hiện nay, đa phần công chúng Việt Nam down phim trên mạng bằng những link của mediafire được cắt ra nhiều phần bằng chương trình Hjsplit.
Nhận thấy tiềm năng kinh doanh béo bở của dịch vụ cung cấp free host, Việt Nam hiện nay cũng đã bắt đầu có một số trang web cung cấp host như: azsharing.com, megashare.vn (do VNPT thiết lập). Đặc biệt phải nhắc đến là trang megashare.vn, tuy chỉ mới trong giai đoạn thử nghiệm nhưng vì là host được đặt ở Việt Nam nên tốc độ đường truyền rất cao từ 300~500kbs. Đó là một con số không tưởng khi download ở các trang khác vì megaupload tốc độ trung bình là 30~100kbs, mediafire là 70~120 kbs, rapidshare thì phải dùng những chương trình chuyên dụng để download ở các free host như Cryptload, Universal downloader mới có thể download được vì nếu download theo kiểu chân phương thường rất dễ gặp trường hợp link die, không thể resume được, phải down lại từ đầu. Chính vì thế, mặc dù megashare.vn mới ra đời nhưng nhận được sự ủng hộ rất nhiệt tình của cư dân mạng. Đây có thể xem là một dấu hiệu đáng mừng cho các công ty tin học Việt Nam muốn kinh doanh ở lĩnh vực cung cấp free host web.
Chính vì internet ở Việt Nam đã phát triển như thế nên hiện tại, việc download cả một bộ phim truyền hình dài tập không còn là vấn đề quá khó khăn với công chúng Việt Nam. Hơn nữa, nếu như họ không muốn download do không có thời gian thì vẫn có thể xem phim online được khi số lượng các trang xem phim online ở Việt Nam ngày càng nhiều: clip.vn, zing.vn…v…v…Thế nhưng, vì chất lượng phim khi xem online rất xấu nên lượng công chúng xem cũng rất ít. Họ đa phần là do không có đủ điều kiện để download phim (do xài gói cước mạng với tốc độ đường truyền thấp hay phải xài chung với nhiều máy cùng nối mạng, máy tính bộ nhớ thấp, không có thời gian…v…v…) vì nếu hội đủ điều kiện, họ thường muốn download phim hơn.
Ban đầu, công chúng Việt Nam yêu thích phim châu Á chủ yếu download và xem phim trên mạng bằng phụ đề tiếng Anh. Khoảng thời gian sau, khi các phần mềm làm phụ đề bắt đầu trở nên dễ sử dụng hơn thì đã có rất nhiều lượng công chúng Việt Nam (chủ yếu là giới trẻ) tập hợp lại thành những nhóm dịch phụ đề. Trên mạng, những người đó được gọi là fansubber. Cộng đồng fansubber cho phim châu Á ở Việt Nam trên mạng ngày càng nhiều. Hiện nay, những nhóm fansub tiêu biểu trên mạng có thể kể đến là: krfilm.net, iuphimhan.com...(dịch phim Hàn); japanest.com, Mola fansub, Juri-zone…(dịch phim Nhật); dienanh.net (dịch tổng hợp các phim châu Á). Ở những năm đầu tiên, khi các nhóm sub này mới thành lập cũng không có nhiều người biết đến và xem phim phụ đề tiếng Việt do nhóm thực hiện. Thế nhưng khoảng 2 năm trở lại đây, lượng người xem phim phụ đề tiếng Việt trên mạng ngày càng rộng rãi và những nhóm này hiện nay hầu hết đều được cư dân mạng yêu phim châu Á điểm mặt nhớ tên mỗi khi cần xem phim.
Lúc đầu, tình trạng dịch phim phụ đề tiếng Việt cũng rất chậm, chậm hơn nhiều so với phụ đề tiếng Anh. Về sau, tốc độ dịch phụ đề tiếng Việt càng ngày càng nhanh, có một vài trường hợp cá biệt còn nhanh hơn cả phụ đề tiếng Anh. Hiện nay, một công chúng trẻ yêu phim Hàn Quốc, Nhật Bản có thể theo dõi phim gần như tương đương với công chúng của quốc gia đó. Ở Nhật, một tuần chiếu một tập cho một bộ phim, con số này ở Hàn Quốc là hai tập. Khi phim nào hút khách được chiếu trên tivi ở Nhật Bản, Hàn Quốc thì lập tức 2,3 ngày sau đã có phụ đề tiếng Việt. Như vậy, trong một tuần, công chúng Việt Nam vẫn có thể bắt kịp tốc độ xem phim của công chúng nơi bản xứ để cùng hồi hộp chờ đợi tiếp tập phim của tuần sau.
Qua những phân tích trên, ta có thể thấy, lượng người xem phim Việt không thể đông hơn nếu chỉ đơn thuần tăng giờ phát sóng phim Việt trên tivi. Ở thời công nghệ thông tin phát triển như bây giờ, đặc biệt là với sự góp mặt của internet, công chúng hoàn toàn có thể tự chọn lựa những gì mình yêu thích một cách tự do mà không quá bị lệ thuộc vào giới truyền thông như lúc trước nữa. Ở lĩnh vực điện ảnh cũng vậy. Lúc trước, nếu như đài truyền hình chiếu phim nào thì khán giả xem phim đó không cần biết nó hay dở như thế nào, có phù hợp với mình không. Bây giờ, khán giả đã hoàn toàn nắm vai trò chủ động trong việc chọn lựa những gì mình cần xem. Không những giữ vai trò chủ động trong việc chọn lựa cho bản thân mình, họ còn có thể giữ vai trò chủ động trong việc dẫn dắt những người khác theo dõi cái mà họ đã chọn. Họ có thể tự tạo ra một kênh truyền thông riêng cho mình. Các diễn đàn và nhóm fansub trên mạng là một ví dụ điển hình tiêu biểu cho hình mẫu này. Do đó, công chúng ngày nay chỉ chọn xem những gì họ thật sự ấn tượng. Vậy nên, phim Việt Nam cần phải cải tiến nhiều hơn về chất lượng hình ảnh, kĩ thuật quay cũng như nội dung kịch bản để có thể thật sự thu hút công chúng Việt Nam, tăng thêm lượng “người Việt xem phim Việt”, xa hơn nữa là “người Việt yêu phim Việt”.