Nhật Bản chính thức có Bộ Quốc phòng
Một thay đổi mang tính hình thức
Hôm nay, 9/1, Cục Phòng vệ Nhật Bản đã chính thức được nâng cấp thành Bộ Quốc phòng. Đối với người Nhật, đây sẽ là thay đổi quan trọng nhất hệ thống an ninh của nước này kể từ khi Cục Phòng vệ được thành lập từ năm 1954.
Hầu hết các nhà phân tích đều cho rằng việc Nhật Bản nâng cấp Cục Phòng vệ lên thành Bộ Quốc phòng không quan trọng bằng quyết định tham gia vào hệ thống phòng thủ tên lửa với Mỹ của nước này trong năm 2003 hay việc xem xét lại đường hướng quốc phòng hồi năm 2004 mà Trung Quốc cho là một mối đe dọa tiềm tàng.
Việc nâng cấp từ Cục Phòng vệ lên Bộ Quốc phòng, một bước tiến trên con đường bình thường hóa các khả năng quốc phòng của nước này sau 60 năm bị kìm hãm, sẽ giúp làm tăng uy tín và khả năng tự quyết trong chi tiêu và triển khai binh lính của cơ quan này.
Ngoài CHDCND Triều Tiên, nước vẫn kịch liệt chỉ trích động thái này của Nhật Bản, coi đó là một dấu hiệu về tham vọng mở rộng chủ nghĩa quân phiệt của Nhật Bản ra nước ngoài, thay đổi phần lớn mang tính hình thức này đã không gây ra nhiều sự chỉ trích từ các nước láng giềng của Nhật Bản cũng như những nước cựu thù trong chiến tranh.
Hầu hết các nhà phân tích đều cho rằng việc Nhật Bản nâng cấp Cục Phòng vệ lên thành Bộ Quốc phòng không quan trọng bằng quyết định tham gia vào hệ thống phòng tên lửa với Mỹ của nước này trong năm 2003 hay việc xem xét lại đường hướng quốc phòng trong năm 2004 theo đó gọi Trung Quốc là một mối đe dọa tiềm tàng.
Việc nâng cấp này cũng được coi là không quan trọng bằng các kế hoạch của đương kim Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe nhằm sửa đổi lại Hiến pháp của nước này, trong đó có điều 9 quy định cấm Nhật Bản (về mặt lý thuyết) duy trì các lực lượng quân sự.
Ông Robert Dujarric, một chuyên gia tại Học viện Quốc gia về Chính sách công tại Mỹ nói: "Việc nâng cấp này chẳng qua chỉ là một hòn đất cuối cùng được thả xuống để chôn vùi hoàn toàn điều 9 trong Hiến pháp hiện nay của Nhật Bản, mặc dù trên thực tế điều khoản này đã bị chôn vùi từ nhiều năm trước".
Việc từng bước sửa lại bản hiến pháp này đã cho phép Nhật Bản xây dựng lực lượng vũ trang của nước này thành một trong những lực lượng được tranh bị tốt nhất trên thế giới, mặc dù khả năng triển khai lực lượng này ra ngoài Nhật Bản bị giới hạn rất nhiều.
Thủ tướng Abe cho biết việc nâng cấp từ Cục Phòng vệ lên Bộ Quốc phòng là biểu hiện tự tin về khả năng kiểm soát của dân sự đối với quân đội và chứng tỏ sự sẵn sàng ngày một gia tăng của Nhật Bản trong việc đóng một phần vai trò trong các hoạt động quốc tế.
Theo các nhà phân tích, vị thế sau khi được nâng cấp từ Cục Phòng vệ lên Bộ Quốc phòng sẽ cho phép bộ này đề xuất những khoản chi mới trực tiếp lên văn phòng Nội các, có thể giúp cơ quan này có nhiều ảnh hưởng và độc lập hơn so với các bộ khác, kể cả bộ tài chính của Nhật Bản.
Theo các chuyên gia, sự gia tăng thanh thế này cũng có thể giúp cho việc tuyển quân tốt hơn và cho phép bộ trên tổ chức các cuộc họp với bộ quốc phòng các nước khác trên cơ sở đồng đẳng.
Thay đổi này cũng giúp cho việc tham gia vào các hoạt động gìn giữ hòa bình quốc tế trở thành một phần rõ ràng trong các hoạt động của bộ này. Người tiền nhiệm của Thủ tướng Abe, Cựu Thủ tướng Junichiro Koizumi đã phải thông qua một dự luật đặc biệt để cho phép phái 550 binh sĩ nước này tham gia một sứ mệnh nhân đạo tại Iraq.
Tuy nhiên, việc nâng cấp này dự kiến sẽ không làm tăng mạnh ngân sách quốc phòng của Nhật Bản, đang ở mức 42 tỷ USD, tương đương khoảng 1% tổng sản phẩm quốc nội của nước này, rất nhỏ so với mức 4% của Mỹ hoặc 2,3% của Anh.
Trong nhiều năm qua, ngân sách quốc phòng của Nhật Bản đã không hề tăng hoặc thậm chí còn bị cắt giảm trong khi nước làng giềng của nước này là Trung Quốc đã tăng gấp đôi.
Đề cập đến phản ứng vừa phải của Nhật Bản đối với việc Bắc Triều Tiên phát triển tên lửa và khả năng hạt nhân, ông Dujarric nói: "So với hầu hết các tiêu chuẩn, Nhật Bản vẫn là một quốc gia lành tính đến kinh ngạc. Có rất ít những kêu gọi đòi Nhật Bản phát triển một khả năng đánh phủ đầu, ngay cả chính quyền tương đối diều hâu như của Thủ tướng Abe cũng thích viết séc cho đồng minh của nước này là Mỹ hơn là chi cho việc tăng cường khả năng của các lực lượng quốc phòng riêng của Nhật.
Chừng nào các nhà hoạch định chính sách của Nhật Bản vẫn tin rằng Mỹ vẫn cam kết và có đủ khả năng để bảo vệ Nhật Bản, chính sách của Tôkyô sẽ không thay đổi. Chỉ khi nào sức mạnh của Mỹ bị giảm đáng kể hoặc cam kết bảo vệ Nhật Bản của Mỹ bị đặt vấn đề một cách nghiêm túc, lúc bấy giờ nước này mới tăng cường vị thế quốc phòng của mình một cách triệt để hơn".
Kiến Văn
dantri
