Văn hóa “thú nhận tình cảm” của Nhật Bản
dịch: yummy
nguồn: tofugu.com
Như tôi đã đề cập trong các bài trước đây, tôi đã gặp phải một chút rắc rối khi tôi nói ‘em yêu anh’ khi mối quan hệ giữa tôi và bạn trai (nay là chồng tôi) mới bắt đầu. Ở văn hóa phương tây, nếu ai đó đột ngột thú nhận tình cảm với bạn quá nhanh, bạn sẽ chạy mất tiêu, tôi nghĩ thế. Hay nói theo tiếng Anh, từ “yêu” là một từ khá nặng ký, và người ta nghĩ từ đó không nên được sử dụng quá tùy tiện và bừa bãi. Bạn có thể hẹn hò và thích một người mà không hẳn là yêu họ, cũng như có thể yêu một người mà bạn đang không hẹn hò. Tôi đoán chắc rằng chúng ta đều biết được cảm giác đó như thế nào.
Tuy nhiên, mọi sự lại khá khác biệt ở Nhật Bản. Mọi thứ đều bắt đầu từ hành động 告白 (kokuhaku), lời thú nhận tình cảm của bạn và lời ngỏ ý muốn hẹn hò với họ. Nào, hãy học một chút về kokuhaku nhé!
Nghệ thuật Kokuhaku
告白(こくはく/kokuhaku), nghĩa đen nghĩa là “thú nhận”, và hành động này được thực hiện khi con trai hoặc con gái tuyên bố về tình cảm của họ với người còn lại và hy vọng là có thể được hẹn hò với người đó. Cách thú nhận cơ bản và thông dụng nhất đó là nói:
好きです。付き合ってください。
すきです。つきあってください。
Sukidesu.Tsukiattekudasai.
Câu này có thể dịch ra là “Tớ thích cậu, chúng ta hẹn hò được không?” Cụm 付き合う(つきあう/tsukiau) nghĩa là “hẹn hò”, “gặp mặt nhau”, hoặc là “có quan hệ với nhau” trong tiếng Việt. Đây là cụm từ rất thông dụng được dùng cho kiểu thú nhận này và chắc hẳn bạn đã nghe về nó, hoặc một cụm từ nào cũng tương tự kiểu như thế này, trong phim hoặc anime nào đó bạn đã từng xem. Nếu được chấp nhận, đây sẽ là cột mốc đánh dấu bắt đầu mối quan hệ bạn trai bạn gái “nghiêm túc”. Như một dạng trưởng thành vậy đó.
Bạn có thể đi chơi với một người vài lần, hoặc đi hẹn hò thành nhóm, nhưng mối quan hệ nghiêm túc mà nói chưa phải là bắt đầu từ lời thú nhận tình cảm kia, hay còn gọi là kokuhaku. Sự mong đợi được bước vào mối quan hệ như thế này thường trào dâng tới mức người ta thậm chí còn “thú nhận tình cảm của họ” trước ngày hẹn đầu tiên, trước đó là phải có một tấm thiệp e lệ mời đối tượng tới một sự kiện mà chỉ có hai người tham gia. Và bạn có thể đoán được, việc thú nhận tình cảm của mình với ai đó cũng như là nói lời chào lần đầu tiên với họ vậy, không lẽ nào mà hai người dính vào nhau ngay được, nhưng bạn sẽ thấy rằng, đây nói chung là lựa chọn tốt nhất đối với một số các bạn phái nam.
Và sau khi thú nhận, nếu bạn hẹn hò với một người con gái hay con trai khác, hành động đó sẽ bị coi là “lừa đảo” bởi vì sau khi kokuhaku, hai người đã chính thức trở nên độc quyền của nhau. Về mặt này, các đôi trai gái hẹn hò nghiêm túc ở văn hóa phương Tây cũng vậy. Vì thế, khi tôi bắt đầu hẹn hò với ông chồng người Canada hiện tại của tôi, tôi đã gặp một vài bạn gái khác cũng đang hẹn hò với người nước ngoài như vậy. Một trong số họ cảnh báo với tôi là tôi phải cẩn thận không thì sẽ bị họ “lừa”. Cô ấy còn nói với tôi ‘Mami, cậu biết không, họ đều là bọn lừa đảo cả!’. Có thể một trong số họ đúng như thế, nhưng tất cả đều lừa đảo thì tôi nghĩ là không. Tôi tin rằng cô ấy nghĩ vậy là bởi cô ấy đã hiểu lầm sự khác biệt trong các bước hẹn hò ban đầu giữa hai nền văn hóa khác nhau đấy thôi.
Nói tới việc hiểu lầm, người nước ngoài hay nói rằng họ không hiểu con trai và con gái người Nhật nghĩ gì, vì khi đi chơi cùng nhau họ chẳng bao giờ được chạm tay vào nhau cả. Nhưng khi người nước ngoài đó đề cập tới việc sẽ tiếp tục hẹn nhau vào lần sau nữa thì họ lại trả lời là “Đương nhiên rồi! Bao giờ vậy?” … trong trường hợp đó có thể họ đang trông đợi lời kokuhaku của bạn đấy. Lời thú nhận tình cảm như một công tắc vậy. Một khi công tắc đã được gạt, họ sẽ bước vào mối quan hệ. Hay nói cách khác, họ thường không hành động như một bạn trai hay bạn gái đúng nghĩa nếu hai người chưa chính thức hẹn hò, mặc dù việc chạm, ôm, hôn ở nơi công cộng là chuyện bình thường tại Nhật Bản.
Đó là thích? Hay là yêu?
Khái niệm "thích" và "yêu" trong tiêng Nhật có thể hơi khó đối với bạn để đo lường vì từ "suki" vừa có nghĩa là "thích", vừa có nghĩa là "yêu".
Mặc dù chúng tôi có động từ “yêu” hoặc “tôi yêu bạn” (愛している／あいしてる／aishiteru), chúng tôi hiếm khi sử dụng nó. Giả dụ thế này, nếu bạn nốc đầy một bụng bia cùng với hai chiến hữu từ nhỏ của mình, bạn chắc chắn sẽ nghe những thứ như là "Tao yêu mày lắm !" "Trời ạ, tao yêu mày !". Nhưng aishiteru thì cũng tương đương nhưng chỉ được để dành cho những người thực sự quan trọng trong cuộc sống của bạn. Đây chính là khi mà từ ngữ không thể diễn tả nổi mà chỉ có thể cảm nhận thôi.
Đơn giản hơn, aishiteru hoàn toàn có sức nặng khác hẳn với từ suki hay thậm chí là daisuki (rất thích). Theo nhiều cách, nó mang trọng lượng nặng hơn cả khi người Anh nói "I love you" vì người ta có thể "yêu" bánh quy, yêu phim ảnh hay thậm chí có cả tag #love để diễn tả một bức ảnh họ chụp bằng điện thoại. Aishiteru, tuy nhiên chỉ được dùng cho duy nhất một mục đích mà thôi.
Vì vậy, tôi nghĩ sự nhẫm lẫn từ cách dịch và cách những từ này được nhận thức như thế nào ở các văn hóa khác nhau. Bạn có thể nói "I love you" bằng tiếng Anh và chúng tôi cũng sẽ nói "suki" bằng tiếng Nhật. Đối với chúng tôi, suki có nghĩa là "yêu" nhưng cái yêu nó khác với cái yêu của aishiteru, cụm từ mà chúng tôi chỉ dùng khi thực sự có cảm giác yêu với một người nào đó. Đó là vì sao khi thú nhậ tình cảm với người nào bằng tiếng Nhật, việc đó cũng không hẳn là to tát lắm vì bạn chỉ đang nói là bạn thích họ thôi, cũng như bạn thích ăn bánh bao ý. Thế nên bạn nói « love » và chúng tôi nói « suki » sẽ khác bạn nói « love » và chúng tôi nói « aishiteru ». Hãy ghi nhớ điều đó khi chúng ta nói về kokuhaku để bạn không hiểu lầm ý của đối phương
Dù sao thì, mối quan hệ nam nữ người Nhật thường bắt đầu từ sự kiện « thú nhận » to lớn này. Nếu bạn đang ở Nhật, người bạn người Nhật của bạn hẳn sẽ hỏi có tên X nào đã thú nhận với bạn chưa. Một vài người lớn thú nhận tình cảm của họ bằng cách này :
結婚を前提にお付き合いさせてくだ い
けっこんをぜんていにおつきあいさ てください
kekkon o zentei ni otsukiai sasetekudasai
Có nghĩa là “tôi muốn có mối quan hệ với bạn với mục đính tiến tới hôn nhân”. Nhiều người nghĩ là phí thời gian khi hẹn hò ai đó mà không dẫn tới hôn nhân trong tương lai gần. Thực ra, đây cũng là một cách thiết thực trong việc bắt đầu một mối quan hệ nếu bạn đang muốn kết hôn.
Bạn cần dũng khí để kokuhaku
Nào, nếu bạn đang rất thích một người Nhật nào đó và muốn có mối quan hệ nghiêm túc với họ, vậy bước tiếp theo chính là thú nhận tình cảm của bạn. Mặc dù bạn có thể không sợ việc nói họ biết là bạn thích họ, nhưng điều này sẽ khác ở Nhật. Theo như khảo sát về “thú nhận tình cảm” được thực hiện bởi Unilever Japan vào năm 2011, trong 300 phái nữ và phái nam trong đọ tuổi từ trung học, đại học và 20, 79% trong số đó trả lời rằng họ không biết phải e ngại phải thú nhận tình cảm của mình. Hai lý do đứng đầu là:
- Vì tôi không biết người ấy nghĩ gì về tôi
- Tôi không đủ tự tin vào bản thân
25% trong số họ nói rằng họ sẽ thú nhận nếu biết 90% lời kokuhaku của họ được chấp nhận, 43% nói rằng họ sẽ liều với 70% còn lại, và 22% sẽ thử phương án 50-50.
Tuy nhiên, trong cùng bài viết, những người hối hận vì đã thú nhận chỉ có 21% trong khi đó những người hối hận vì đã không thú nhận lớn hơn 52%. Hơn nữa 55% trả lời rằng họ có khả năng sẽ thích người mà thú nhận với họ mặc dù trước đó họ không hề nghĩ đến việc sẽ trở thành bạn trai hay bạn gái của người đó. Vì thế, sao bạn không thử mạnh dạng và thú nhận đúng tình cảm của bạn! Đừng hối hận! 告白しよう!
Những cách thú nhận không “ý tứ” của con trai với con gái
Vậy giờ bạn đã nghe qua những điều cơ bản cần biết về văn hóa thú nhận tình cảm của người Nhật… trừ những lỗi sau đây. Theo khảo sát thực hiện bởi My-navi-woman từ 27/07/2013 tới 02/08/2013, 124 trong 476 phụ nữ đã từ chối lời thú nhận của đối phương vì lời thú nhận đó quá bất lịch sự, thậm chí đáng sợ. Kiểu thú nhận nào khiến họ phải từ chối như vậy? Cùng xem qua để chắc rằng bạn không mắc phải nào.
Trích:
メールで告白された。しかも朝の5時 。（33歳／女性）
Anh ấy thú nhận tình cảm của anh ấy qua tin nhắn. Đã thế lại còn vào 5 giờ sáng. (nữ 33 tuổi)
Có thể là anh ấy đã không giải thích được về việc khác biệ thời gian? Nếu không thì đúng là hơi bất lịch sự khi gửi một tin nhắn cho người ta khi họ đang ngủ. Mặc dù số người thú nhận tình cảm của họ (thậm chí cả việc chia tay) bằng tin nhắn đang gia tăng, thì cá nhân tôi cũng không thích như thế. Nó khiến tôi có cảm giác người kia không nghiêm túc trong mối quan hệ của mình.
Trích:
「俺、ヒモになりたい」と言ってき 人がいた。あり得ない。（32歳／女 ）
Một người nói với tôi, “Anh muốn là sợi dây của em” (?!) Không thể tin được! (nữ 32 tuổi)
Bạn hẳn đang nghĩ rằng “Muốn trở thành sợi dây của em” thì có gì là sai. Sợi dây, hay còn là紐 (ひも/himo) trong tiếng Nhật dùng cho những người con trai như kẻ mối lái, thường trong đó họ phụ thuộc vào tài chính của vợ hoặc bạn gái. Họ còn thường gắn với những mối quan hệ ngược đãi lừa dối. Điều này thực sự lạ và không giống một lời thú nhận tình cảm tí nào.
Trích:
「俺と両親を養ってくれ」と言われ 。ドン引きした。（28歳／女性）
Tôi đã được hỏi là, “Em có thể giúp đỡ anh và ba mẹ anh về mặt tài chính được không?” Tôi hoàn toàn từ chối luôn. (nữ 28tuổi)
Giờ, tôi có ít niềm tin vào kiểu đàn ông thế này hơn, vì tôi muốn nghĩ rằng đây có thể là một lời cầu hôn. Để tôi giải thích, tôi tưởng tượng ra một tình huống mà người phụ nữ thực sự muốn kết hôn nhưng người đàn ông thì không. Anh ta dự định sẽ chia tay theo cách đẹp đẽ sau một thời gian dài và nhận ra rằng cách cầu hôn này có thể kết thúc mối quan hệ mà không khiến cho cô ấy cảm thấy quá đau buồn vì sự chia li này… Và anh ta đã thành công! Mừng cho họ. Tôi không biết nữa, chỉ là tưởng tượng thôi, còn đâu thì tôi chẳng biết nghĩ thế nào nữa.
Trích:
高校生のとき、朝学校にいったら黒 に私宛てに愛の告白文が書かれてい 。他の友達にもバレて、恥ずかしか った。（29歳／女性）
Khi tôi còn học trung học, có một lời thú nhận được viết trên tấm bảng khi tôi tới trường vào buổi sáng. Điều đấy thực sự làm tôi thấy xấu hổ vì bạn bè đều biết chuyện hết cả. (nữ 29 tuổi)
Tình huống này đôi khi xảy ra khi bạn còn trẻ. Tình cảm của bạn vượt quá cả những lý do và bạn không nhận ra rằng sự kiện tiềm tàng sự xấu hổ này có thể bị mọi người trong trường biết cả. Tôi cũng từng chứng kiến chuyện như vậy khi còn học trung học, nhưng lúc đó tôi thì là người đứng cười ngoài cuộc.
Trích:
相手の人が履歴書を持参して、延々 説明をして、すでに結婚モードにな ていたことが昔あります。（40歳／ 性）
Anh ấy đưa tôi sơ yếu lý lịch của anh và giải thích anh là người như thế nào và anh ấy đang dự tính chuyện kết hôn với tôi như thế nào. Chuyện này xảy ra cũng lâu rồi. (nữ 40 tuổi)
Như tôi đã đề cập ở trên, một vài người Nhật muốn bắt đầu một mối quan hệ tiến tới hôn nhân. Anh ta hẳn làm vậy để thể hiện mức độ nghiêm túc trong hôn nhân và gia tăng niềm tin, tuy nhiên hơi quá.
Trích:
漫画のキャラクターの名前を挙げて それよりもかわいいから付き合って 言われた。（25歳／女性）
Anh ấy liệt ra một vài nhân vật nữ anime và nói với tôi rằng tôi dễ thương hơn họ vì thế anh ấy muốn hẹn hò với tôi. ( nữ 25tuổi)
Mặc dù anh ấy chỉ nghĩ rằng đó là cách tuyệt nhất để cho cô ấy biết rằng cô ấy rất hấp dẫn nhưng dường như cách này hơi… mọt sách và tôi khẳng định là những lời thú nhận như vậy chắc chắn sẽ bị từ chối.
Trích:
告白と同時にいきなり後ろから抱き かれた。告白だと理解する前に恐怖 感じてしまった。（29歳／女性）
Anh ấy ôm tôi từ đằng sau và rồi thú nhận tình cảm. Trước khi kịp nhận ra đó là lời tỏ tình thì tôi đã cảm thấy mình như bị đe dọa. (nữ 29 tuổi)
Có thể anh ấy không thể kiềm chế cảm xúc của mình, nhưng đúng là như thế hơi đáng sợ thật, đặc biệt là với người Nhật không có văn hóa ôm nhau. Anh ấy hẳn đã phải liều mình lắm đó.
Trích:
同じ職場の人から、長い手紙で告白 れた。何となく見かけたことがある 度なのに長々と文章が書かれていた 。あまりにもいろんなことが書かれ いて怖かった。（26歳／女性）
Tôi nhận được lời tỏ tình bằng một bức thư dàiii từ đồng nghiệp. Mặc dù tôi chưa nói chuyện với anh ấy bao giờ và chỉ biết mặt thôi, nhưng bức thư quá dài và đề cập tới quá nhiều điều về tôi khiến tôi cảm thấy hơi ghê. (nữ 26 tuổi)
Thật là hơi đáng sợ khi một người bạn không quen biết tí nào mà lại biết nhièu về bạn. Mặc dù bạn có thể cảm nắng một cô gái qua cái nhìn đầu tiên và để ý cô ấy một thời gian, đủ dài để biết nhiều về cô ấy thì bạn cũng tốt hơn là không nên phơi bày tất cả những gì bạn biết bằng cách rình rập cô ấy khi nói chuyện (hoặc gửi thư) cho cô ấy lần đầu tiên. Tôi rất tiếc phải nhấn mạnh vì đây là điều đương nhiên nhiều người phải biết.
Túm gọn lại là, bạn có thể thấy hệ thống “thú nhận tình cảm” này có chút kỳ lạ khi so sánh với nền văn hóa của mình, nhưng cá nhân tôi nghĩ rằng hệ thống này giúp các mối quan hệ được rõ rang ngay từ đầu và còn khiến quá trình hẹn hò diễn ra dễ dàng hơn. Vì điều này, chúng tôi sẽ không có những thời điểm kỳ cục tự hỏi bản than rằng “Chúng ta có đang nghiêm túc với nhau không?” hay “Chúng ta có phải là độc nhất của nhau không?” hay thậm chí là “Anh có yêu tôi không?”. Đàn ông biết họ được đối phương mong đợi điều gì khi thực hiện kokuhaku và người phụ nữ cũng biết họ mong đợi điều gì khi chấp nhận nó.
