Quan hệ kinh tế Trung-Nhật: Hợp tác hay cùng bất lợi ?

Việc Nhật Bản nâng cấp Cục phòng vệ lên thành Bộ Quốc phòng về một khía cạnh nào đó cho thấy tính cách dân tộc Nhật Bản ngày càng thể hiện rõ theo khuynh hướng "hữu". Điều này khiến mọi người đặc biệt chú ý đến mối quan hệ Trung -Nhật với tư cách là hai nước, hai nền kinh tế có vai trò quan trọng ở Châu Á và trên thế giới. Dưới đây là phần đề cập tới mối quan hệ kinh tế giữa hai nước.

Có quan điểm cho rằng việc Nhật Bản hỗ trợ kinh tế Trung Quốc là ảnh hưởng đến Nhật Bản. Tuy nhiên, nếu phân tích kỹ về tình hình hai nước thì sẽ thấy đây hoàn toàn là một quan điểm nông cạn.

Sự cất cánh của nền kinh tế Nhật Bản bắt nguồn từ sự phát triển nhanh của các ngành chế tạo sản phẩm tiêu dùng điện tử, công nghiệp ôtô, công nghiệp đóng tàu, thiết bị công trình. Nền kinh tế Nhật Bản phát tiển đến mức độ nhất định buộc phải cần đến sự mở cửa của thị trường Trung Quốc và nguyên vật liệu với giá rẻ của Trung Quốc cũng được nhập vào thị trường Nhật Bản. Chính với sự hỗ trợ của mô hình này, Nhật Bản với tư cách là nước thu được lợi nhuận từ mậu dịch xuất nhập khẩu mới có sự phát triển nhanh chóng.

Hiện nay, sự phát triển của Trung Quốc với các thành phẩm hoặc bán thành phẩm công nghiệp cũng như các sản phẩm kỹ thuật cao được xuất sang Nhật Bản cũng là việc bình thường. Tính bổ sung về kinh tế giữa Nhật Bản và Trung Quốc hiện vẫn rất cao. Vấn đề là ở chỗ Nhật Bản còn bảo thủ trong đầu tư và chuyển nhượng kỹ thuật cho Trung Quốc.

Từ khi Trung Quốc thực hiện cải cách mở cửa đến nay, mức độ đầu tư và chuyển nhượng kỹ thuật của Nhật Bản cho Trung Quốc thật đáng thất vọng. Ngược lại quy mô đầu tư và chuyển nhượng kỹ thuật đối với Trung Quốc của người Hoa hải ngoại, của Châu Âu và Mỹ khiến người Nhật phải cảm thấy hổ thẹn. Nhật Bản coi Trung Quốc là thị trường tiêu thụ sản phẩm thấp cấp, nước tranh giành năng lượng, đối thủ phong toả kỹ thuật. Chính do những nguyên nhân này nên sản phẩm và thị trường của Nhật Bản ở Trung Quốc cũng bị thu hẹp lại.

Nhìn từ góc độ phát triển kinh tế, sự hợp tác giữa Trung Quốc và Nhật Bản là một khâu quan trọng tạo ra thị trường phồn vinh cho Châu Á, đặc biệt là cho khu vực Đông Á. Nhưng cho đến nay kế hoạch lớn bao gồm vành đai kinh tế Đông Bắc Á vẫn còn bị phủ bởi lớp băng tuyết chính trị.

Nhật Bản phải thấy rằng hai thị trường lớn Trung-Nhật sẽ kích thích quy mô hợp tác kinh tế hai nước, tạo ra thị trường công nghiệp hóa sánh với Bắc Mỹ và Châu Âu. Nhật Bản phải làm thế nào tìm được vị trí của mình trong sự phát triển và trỗi dậy của Trung Quốc, chứ không phải luôn phủ nhận và thù địch với sự phát triển của Trung Quốc.

Nhìn từ góc độ lâu dài, việc Trung Quốc trỗi dậy trở thành trung tâm Châu Á chỉ còn là vấn đề thời gian. Vì vậy ngoài Nhật Bản ra, khu vực Đông Nam Á, Nam Á, Trung Á và Nga đều là thị trường và vốn phát triển của Trung Quốc. Ngược lại từ đầu năm 2006 đến nay, biểu hiện rõ nhất của nền kinh tế Nhật Bản lấy hướng ngoại làm chính là đứng trước sức ép về năng lượng và giá thành. Nếu như Nhật Bản mất dần trong việc đi tiên phong về kỹ thuật, thì việc các công ty Nhật Bản cũng bị rơi vào tình trạng phải bỏ nhiều "máu và mồ hôi" chỉ còn là vấn đề thời gian. Lĩnh vực sản phẩm điện tử của Nhật Bản là ví dụ điển hình. Vì vậy trong phát triển kinh tế, sự phân công và hợp tác Trung-Nhật là cơ sở để hai bên cùng thắng lợi. Và sự mở cửa của Nhật Bản đối với Trung Quốc là điều kiện tiền đề để giành được sự tin tưởng của Trung Quốc, điều này cũng quyết định sự mở cửa kỹ thuật của Nhật Bản đối với Trung Quốc.

(TTXVN- 29/01/2007)