Cháu nội Toyoda trở thành “sếp” của Toyota
Ngay cả Toyota, tập đoàn số 1 thế giới trong ngành công nghiệp chế tạo ô tô, cũng đang lao đao vì cuộc khủng hoảng tài chính. Giờ đây người ta hy vọng Akio Toyoda, cháu nội của người sáng lập ra Toyota, sẽ dẫn dắt được hãng này vượt qua được cơn sóng gió.
Thuộc thế hệ quản lý mới
Người cha của Akio Toyoda
Từ tháng 6 tới, doanh nhân 53 tuổi này sẽ trở thành chủ tịch của Toyota, tập đoàn xản xuất ô tô lớn nhất thế giới. Ông chính là cháu nội của Kiichiro Toyoda, người năm 1936 bắt đầu chế tạo ô tô ngay tại xưởng dệt của cha mình. Và cũng chính người ông này vào năm 1938 quyết định đổi tên hãng của mình từ “Toyoda” thành “Toyota”, bởi cái tên mới theo kiểu chữ Katakana của Nhật được viết bằng 8 nét (8 là số của phát tài, phát lộc).
Cùng với Akio có thể một thế hệ quản lý mới sẽ xuất hiện trong ngành ô tô Nhật Bản. Lịch sử ngành này được bắt đầu cùng với việc người Nhật sao chép và học hỏi kỹ thuật chế tạo ô tô của phương Tây. Thế nhưng từ lâu ô tô Nhật Bản đã tạo ra được những đặc điểm và bản sắc riêng. Giờ đã đến lúc các nhà sản xuất ô tô Nhật Bản muốn áp đặt những xu hướng phát triển mới cho thế giới. Phát biểu của Akio Toyoda dẫn ở trên thể hiện rõ tham vọng này. Để làm điều đó, giờ đây ông phải thay đổi lại hoàn toàn mô hình kinh doanh cũng như cơ cấu hoạt động của Toyota.
Akio Toyoda sẽ kế nhiệm Katsuaki Watanabe. Tuy là một chuyên gia giảm chi phí sản xuất, song Watanabe đã chú trọng quá mức và quá lâu vào các loại xe đa dụng kích thước lớn. Nhờ vậy Toyota đã kiếm được rất nhiều tiền từ nước Mỹ, nhưng cũng chính vì vậy mà Toyota giờ đây phải lao đao, khi thị trường Mỹ lâm vào khủng hoảng.
Thăng tiến sớm nhờ khủng hoảng?
Từ lâu báo chí Nhật Bản đã đề cập tới khả năng Akio Toyoda sẽ thay thế Watanabe, cho dù Akio - theo phép tắc tôn ti trật tự của người Nhật - vẫn thường bác bỏ thông tin đó. Việc Akio Toyoda sẽ lên làm chủ tịch tập đoàn do ông nội mình sáng lập không phải là chuyện nghiễm nhiên, vì gia tộc Toyoda hiện chỉ giữ có 1% cổ phiếu của tập đoàn Toyota. Quyết định bổ nhiệm ông còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác, chứ không phải chỉ vì ông mang họ Toyoda.
Theo các nhà quan sát, chính cuộc khủng hoảng hiện nay đã thúc đẩy sự thăng tiến của Akio Toyoda. Trong tình hình khó khăn hiện nay, Toyota rất cần một luồng gió mới. Còn bình thường ra ở Nhật Bản tuổi 53 vẫn còn là cái tuổi tương đối trẻ cho việc giữ cương vị CEO (giám đốc điều hành) của một tập đoàn lớn như Toyota.
Dĩ nhiên yếu tố quan trọng nhất giúp Akio Toyoda lên nắm quyền chính là nămg lực của bản thân ông. Akio là người đầy tự tin, có tài hùng biện, nói trôi chảy tiếng Anh. Sau khi tốt nghiệp đại học luật ở Tokyo, ông thi lấy bằng thạch sĩ quản trị kinh doanh (MBA) tại Đại học Babson ở Boston (Mỹ) và có thời gian ngắn làm việc tại một ngân hàng đầu tư Mỹ ở New York.
Năm 1984, ở tuổi 28, ông mới vào làm cho Toyota. Đối với hãng này, đó là một sự khởi đầu quá muộn mằn. Nhưng Akio đã nhanh chóng khẳng định được năng lực của mình. Ông từng được giao phụ trách một dự án liên doanh với tập đoàn Mỹ General Motors cũng như hoạt động sản xuất của Toyota ở Trung Quốc. Ông tiếp tục thúc đẩy quá trình “quốc tế hóa” Toyota, để các xe của hãng từ "Made in Japan" (Chế tạo tại Nhật Bản) chuyển sang thành "Made by Toyota" (Chế tạo bởi Toyota) được khởi động từ thời cha ông làm Chủ tịch Toyota. Ngày nay, các nhà máy của Toyota ở một loạt nước như Thái Lan, Indonesia, Argentinia hay Nam Phi vẫn sản xuất phụ tùng, linh kiện cho nhau. Năm 2000 ở tuổi 44, ông trở thành thành viên trẻ tuổi nhất trong hội đồng quản trị. Năm 2005, Akio được bổ nhiệm vào vị trí Phó chủ tịch điều hành của tập đoàn.
Tự tìm lấy hướng đi
Như vậy sau 16 năm qua 3 đời lãnh đạo không mang họ Toyoda (gồm Hiroshi Okuda, Fujio Cho và Watanabe), sắp tới Toyota lại có một người gia tộc sáng lập trở lại đứng đầu. Người ta hy vọng Akio sẽ nối gót được người cha của mình là Shoichiro Toyoda, người đứng đầu tập đoàn từ 1982 đến 1992 và hiện ở tuổi 83 vẫn giữ chức chủ tịch danh dự của Toyota. Dưới thời ông Shoichiro, từ một hãng Nhật Bản, Toyota đã phát triển thành một tập đoàn đa quốc gia với những chi nhánh bao trùm thế giới và đây là một bước tiến quan trọng giúp hãng này vượt đối thủ Mỹ General Motors trở thành nhà sản xuất ô tô lớn nhất thế giới.
Liệu Akio có thể tạo ra được một sự đột phá như cha mình từng làm hay không, còn chờ thời gian trả lời. Trước mắt chỉ biết rằng Akio leo lên được vị trí CEO của Toyota không hề nhờ vào cái bóng của cha mình. Thậm chí hồi năm 1984, khi ông hỏi cha xem có nên về làm cho Toyota không, thì cha ông nói thẳng: “Toyota không cần một người như con chỉ vì cái dòng họ Toyoda. Nếu muốn làm việc ở đây, con phải bắt đầu như mọi người khác”, tức là như một anh học việc bình thường.
Kiichiro Toyoda, “ông tổ” của Toyota, mất năm 1952, khi ông Shoichiro mới 27 tuổi và bản thân ông phải tự khẳng định bản thân mình cho đến năm 57 tuổi mới leo lên được chức Chủ tịch Toyota. Giờ đây ông hầu như không tạo ra sự nâng đỡ nào, thậm chí không đưa ra lời khuyên nào cho con trai mình. Như ông trước đây, giờ Akio cũng phải tự tìm lấy hướng mà đi.
Phan Đức
