Kinh tế Nhật suy giảm nhưng không thoái
GDP của Nhật có khả năng tăng trưởng nhanh hơn cả Mỹ và châu Âu trong vài năm tới.
Việc thủ tướng Nhật Yasuo Fukuda bất ngờ từ chức lại một lần nữa đẩy nền kinh tế lớn thế hai trên thế giới lâm vào tình trạng không có người dẫn dắt – điều này có thể gây nguy hiểm tương tự như một con tàu đang trôi giạt về phía những mỏm đá.
Mặc dù hiện Mỹ hiện đang là trung tâm của những khó khăn tài chính trên thế giới, nhưng kinh tế Nhật cũng không sáng sủa hơn khi việc GDP giảm mạnh trong quý II. Quả thực, nhiều nhà kinh tế cho rằng kinh tế Nhật sẽ tiếp tục co lại trong ba tháng tiếp theo. Theo quy luật, hai quý liên tiếp GDP sụt giảm sẽ ám chỉ việc kinh tế tiến tới suy thoái.
Tuy nhiên, một cuộc kiểm tra kỹ lưỡng để đo sức khỏe nền kinh tế đã cho thấy kinh tế Nhật thực sự lạc quan hơn những gì mọi người nhìn thấy. Mức độ đi xuống có thể ngắn hơn và không sâu so với kinh tế Mỹ và hầu hết các nước ở châu Âu có thể lâm vào.
Ba ngày trước khi ông Fukuda từ chức, đã có nhiều lo sợ rằng kinh tế Nhật đang dần chìm sâu vào một cuộc suy thoái khác khi chính phủ phải thông báo sẽ ban hành gói chính sách kích thích nền kinh tế. Gói chính sách này cho phép cắt giảm thuế và hỗ trợ tài chính trong ngành giao thông, xây dựng và dành cho những doanh nghiệp nhỏ.
Thậm chí nếu những biện pháp được thực hiện, hầu hết những nhà kinh tế không cho rằng việc đó sẽ vực dậy nền kinh tế. Một số chính trị gia muốn tăng chi tiêu công nhưng chính phủ đã cam kết loại trừ thâm hụt ngân sách cho đến năm 2011 – 2012 để giảm các khoản nợ công, tương đương 170% GDP – cao nhất trong những nước giàu.
Cán cân thanh toán của chính phủ có thể trục trặc nhưng lĩnh vực tư nhân vẫn ổn định hơn so với nhiều năm qua do Nhật Bản đã tránh được sự mất cân bằng giữa kinh tế và tài chính, điều đã đe dọa nhiều quốc gia ở phương Tây.
Không giống như Mỹ và các nước khác ở châu Âu, đặc biệt là Anh, hiện Nhật không phải nếm trải tình trạng thu hẹp tín dụng, giá nhà suy giảm. Tiêu dùng cá nhân và doanh nghiệp nói chung cũng đang trong tình trạng tốt.
Các khoản lỗ thua lỗ của các tổ chức tài chính Nhật có liên quan tới cuộc khủng hoảng cho vay cầm cố dưới chuẩn của Mỹ cho đến hiện tại chỉ ở mức 17 tỷ USD, thua xa mức 500 tỷ USD trên toàn cầu. Bởi vậy, hầu hết các ngân hàng vẫn có thể cho vay trong nhiều lĩnh vực, ngoại trừ bất động sản, vốn dựa quá lớn vào những nguồn tài trợ từ nước ngoài hoặc những ngân hàng nhỏ ở địa phương.
Một số công ty bất động sản đã phải ra đi vào một vài tháng trước. Tuy nhiên, nhìn chung, giá nhà ở Nhật khó có khả năng sụp đổ. Sau khi thời kỳ bong bóng địa ốc ở Nhật bị tan vỡ vào thời điểm những năm 90, thị trường đã không bị thổi phồng lên lần nữa.
Theo Goldman Sachs, sự tương phản lớn nhất so với Mỹ và Anh là các gia đình người Nhật đã giảm các khoản nợ từ mức 71% GDP trong năm 2000 xuống còn 63% GDP trong năm nay. Con số này thấp hơn nhiều so với tỉ suất nợ khoảng 100% ở cả Mỹ và Anh, hai nước bùng nổ vay nợ trong hơn một thập kỷ qua. Quốc gia duy nhất trong G7 có nợ tiêu dùng giảm xuống là Đức do cũng đã tránh được bong bóng địa ốc.
Các khoản nợ của doanh nghiệp Nhật cũng đã được thu hẹp một cách nhanh chóng xuống chỉ còn 78% GDP so với 130% GDP vào năm 1991. Mức độ hiện nay đã thấp hơn nhiều so với thời điểm trước khi xảy ra bong bóng vào những năm 80, tuy vậy vẫn cao hơn mức độ nợ của các doanh nghiệp Mỹ, chỉ dưới 50% GDP. Mặt khác, nợ doanh nghiệp lại tăng nhanh chóng trong Liên minh châu Âu.
Những khoản nợ xấu khổng lồ, giá bất động sản giảm và thiếu hụt nguồn tín dụng mới chính là những yếu tố có thể nhấn chìm tăng trưởng kinh tế Mỹ và châu Âu trong vài năm – cũng giống tình cảnh Nhật Bản đã từng trải qua trong những năm 90. Ngày nay, kinh tế Nhật ít gánh nặng hơn nhờ nợ đã giảm và khả năng hồi phục nhanh hơn.
Một lý do khác giải thích tại sao suy giảm kinh tế tại Nhật có thể khá nhẹ là do gần như một nửa xuất khẩu của Nhật được xuất sang các nền kinh tế đang nổi tại châu Á. Xuất khẩu là nhân tố chính đứng đằng sau giúp Nhật Bản phục hồi khi kinh tế Nhật chững lại trong năm nay. Vận chuyển hàng hóa sang Mỹ và châu Âu giảm sút nhưng nhu cầu từ châu Á vẫn tăng mạnh. Trong tháng 7, lần đầu tiên Nhật Bản xuất khẩu sang Trung Quốc nhiều hơn sang Mỹ.
Mức tăng trưởng dài hạn của Nhật rỏ ràng đã bị hạn chế do thiếu sự cải cách. Tuy nhiên, kinh tế Nhật hiện nay vẫn trong tình trang lạc quan hơn so với nhiều năm trước. GDP của Nhật có khả năng tăng trưởng nhanh hơn cả Mỹ và châu Âu trong vài năm tới. Nếu vậy, năm 2009 sẽ là năm thứ 4 liên tiếp Nhật Bản có GDP tính trên đầu người tăng mạnh. Và điều này không chỉ vì dân số Nhật đang co ngắn lại.
( Theo VNEconomy )
